تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (170)
ترجمه
شادمانند بآنچه دادشان خدا از فضل خود و خوشنودند بحال آنانکه ملحق نشدند بايشان بعد از ايشان بآنکه نيست ترسى بر ايشان و نه ايشان اندوهناک شوند.
تفسير
دو نعمت ديگر خداوند بر فائزين بمقام قرب خود انعام فرموده است يکى فرح است که آن به نظر حقير شادمانى باطنى است که بواسطه فوز به مقام قرب و نيل به مقام شهادت و حيات و نعيم ابدى دارند و ديگر سرور است که آن ظاهرا خوشنوديى است که امر آن ظاهر باشد که از حال دوستان خودشان که بقاياى مؤمنينند دارند که آنها هم بحمد اللّه بشرف ايمان
جلد 1 صفحه 532
مشرف شدند و از عذاب ابدى نجات يافتند و خوفى بر سوء عاقبت آنها نيست و آنها در قيامت محزون نميشوند و محتمل است اشاره بآن باشد که عمده گوارائى اين فرح و سرور آنستکه بهيچ وجه ترس و حزنى در آن راه ندارد بخلاف فرح و سرورهاى دنيوى که غالبا بلکه دائما مشوب بخوف‌ها و حزن‌ها است هزارش ماتم و يکدم عروسى است عياشى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که مردى حضور مبارک شرفياب شد و عرض کرد که من خيلى شايق بجهادم حضرت فرمود جهاد کن در راه خدا اگر کشته شدى بحيات و نعيم ابدى و قرب سرمدى نائل خواهى شد و اگر بميرى اجر تو را جز خداوند نميتواند بدهد و اگر بسلامت مراجعت کنى از گناهان پاک و برحمت الهى نائل خواهى شد و اين تفسير اين آيه است و در کافى از آنحضرت نقل شده که فرمود و اللّه آنها شيعيان ما هستند که چون ارواح ايشان داخل بهشت شود و به کرامت الهى نائل گردد عالم ميشوند و يقين پيدا ميکنند که آنها بر حق بودند و ثابت بدين خدا و خورسند ميشوند از حال برادران مذهبى خودشان که به فيض تشيع و محبت اهل بيت نائلند و در دنيا هستند و از حضرت صادق (ع) روايت شده است که پرسيدند چه ميفرمائيد در اين روايت که نقل شده ارواح مؤمنين در حوصله‌هاى مرغهاى سبز است که در اطراف عرشند فرمود خير مؤمن گرامى‌تر از آنستکه خداوند روح او را در حوصله مرغ قرار دهد ولى در ابدانى هستند مانند ابدان خودشان حقير عرض ميکنم چون آن ابدان در نهايت لطافت است و در روايت قبل از آنها تعبير بارواح شده است اگرچه گاهى روح گفته ميشود و روح و جسد معا اراده ميشود چنانچه در دعاى ندبه نسبت معراج بروح داده شده با آنکه معا مراد است و شمه از اين مقال در ذيل آيه وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ در سوره بقره گذشت.