اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما تَسبِق‌ُ مِن أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَستَأخِرُون‌َ «5»
سبقت نميگيرد از هر امتي مدت خود را و تاخير هم نمياندازد اجل بمعني مدت است که سر رسد چنانچه در باب معاملات در معامله نسيه و معامله سلف بايد مدت اداء ثمن يا مثمن معين و معلوم باشد که قبل از مدت حق مطالبه ندارد و بانقضاء مدت وجوب اداء ميآورد اگر طرف مطالبه کند و اينکه آيه شريفه براي تسلية قلوب مؤمنين است و براي دفع توهم کفار است چون نوعا خيال ميکنند که بقاء و ثبات آنها باختيار و دست آنها است و لذا، ميروند خود را بيمه ميکنند در اداره بيمه بتوهم اينکه اداره ميتواند آنها را نگاه‌داري کند و آني مهلت ندارد حتي دارد از ملک الموت تقاضاي تأخير يک سال يا يک ماه و هفته و روز و ساعات بلکه دقائق ميکنند و ميگويد آنات عمر تمام شد ديگر در دنيا روزي نداري.
و از پيغمبر اکرم است فرمود:
(روح القدس نفث في روعي ان لا تموت نفس حتي تستکمل رزقه)
حتي بعمار خبر داد آخر روزي تو يک جام شير است و در جنگ صفين پس از اينکه ضربت برداشت و او را آوردند در خيمه تقاضاي شير کرد
جلد 12 - صفحه 7
پس متذکر شد فرمايش رسول اللّه صلّي اللّه عليه و اله را ولي دارد در اخبار که مؤمن تا اجازه ندهد قبض روح او را نميکنند و دارد مؤمنين دو دسته هستند يک دسته موقع آمدن ملک الموت و کسب اجازه فوري اجازه ميدهند که از اينکه محنت کده دنيا نجات پيدا کنند و يک دسته اجازه نميدهند ملک الموت عرض ميکند پروردگارا مدت اينکه منقضي شده ولي اجازه نميدهد خطاب ميرسد که جاي گاه او را باو نشان دهيد چون مشاهده ميکند فوري اجازه ميدهد و نيز در خبر است که حضرت رسالت ليلة المعراج ملک الموت را ديد لوحي مقابل او است از او پرسيد عرض کرد اسامي بندگان در اينکه لوح ثبت است هر اسمي که محو شد من درک ميکنم که اجلش رسيده لذا ميفرمايد:
(ما تَسبِق‌ُ مِن أُمَّةٍ أَجَلَها) حتي يک آن (وَ ما يَستَأخِرُون‌َ) حتي يک آن.
بلي آجال دو قسم است حتمي و معلّقي و معلقي را هم خداوند ميداند معلق عليه واقع ميشود يا نه و در واقع آنهم برگشت بحتمي ميکند مثل لوح محو و اثبات و لوح محفوظ که ذکر شد، لکن خداوند ممکن است طول عمر و کوتاهي او را تقدير فرمايد لذا يکي از دعاها طلب طول عمر است (اللهم طول اعمارنا).