اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّل‌َ عَلَيه‌ِ الذِّکرُ إِنَّک‌َ لَمَجنُون‌ٌ «6»
و گفتند کفّار و مشرکين بحضرت رسالت اي آن کسي که نازل شده بر او ذکر که قرآن باشد محققا تو ديوانه هستي نظر به اينکه کفار و مشرکين باور نميکردند که بشر تماس گيرد با وحي الهي و عالم مجردات چنانچه در بسياري از آيات اعتراض آنها بانبياء همين بود که شما هم بشريد مثل ما و بايد ملائکه بر ما نازل شوند چنانچه در آيه بعد تصريح ميکنند، پس اگر بشري مدّعي شد او را نمي‌پذيرند (و قالوا) باو ميگويند که يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّل‌َ عَلَيه‌ِ الذِّکرُ) يعني مدعي هستي که بر من ذکر که قرآن باشد که يکي از اسامي او ذکر است نازل شده نه اينکه قبول داشته باشند که قرآن بر او نازل شده (انّک) بتأکيد ان و کاف خطاب و لام تأکيد (لمجنون) زيرا آدم عاقل همچه دعوايي نميکند چون امر محال است و دعوي امر محال علامت جنون است با اينکه اينکه دعوي از
جلد 12 - صفحه 8
جهاتي باطل و عاطل است که در قرآن اشاره دارد (جهة اولي) اينکه خداوند قادر متعال (عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ) قدرت دارد و حتي بر جمادات و نباتات و حيوانات فرستد چه رسد بانسان کامل من جميع الجهات چنانچه خطاب بکوه ميکند يا جِبال‌ُ أَوِّبِي مَعَه‌ُ وَ الطَّيرَ سبأ آيه 10 و خطاب بنحل ميفرمايد وَ أَوحي رَبُّک‌َ إِلَي النَّحل‌ِ أَن‌ِ اتَّخِذِي مِن‌َ الجِبال‌ِ بُيُوتاً وَ مِن‌َ الشَّجَرِ وَ مِمّا يَعرِشُون‌َ ثُم‌َّ کُلِي مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ فَاسلُکِي سُبُل‌َ رَبِّک‌ِ ذُلُلًا الآية نحل آيه 70.
و بآسمانها و زمين خطاب ميفرمايد فقال: لَها وَ لِلأَرض‌ِ ائتِيا طَوعاً أَو کَرهاً قالَتا أَتَينا طائِعِين‌َ فصلت آيه 10 الي غير ذلک (جهة ثانيه) اينکه بر فرض ملائکه شوند لا بد بايد بصورتي نازل شوند که مشاهده آنها ممکن باشد و از کجا معلوم ميشود که اينکه ملک است يا شيطان يا انسان چنانچه ميفرمايد: وَ لَو جَعَلناه‌ُ مَلَکاً لَجَعَلناه‌ُ رَجُلًا وَ لَلَبَسنا عَلَيهِم ما يَلبِسُون‌َ انعام آيه 9.
(جهة ثالثه) اينکه مدعي نبوت اگر فقط صرف ادّعا باشد ممکنست کاذب باشد، و اما اگر با اقامه دليل محکم و برهان متقن و اقامه معجزه باشد نميتوان رد کرد