تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) ما نُنَزِّلُ الْمَلائِکَةَ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ ما کانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ «8» حق سبحانه و تعالى در جواب ايشان مى‌فرمايد: ما نُنَزِّلُ الْمَلائِکَةَ: ما نازل نکنيم و نفرستيم ملائکه را. إِلَّا بِالْحَقِ‌: مگر فرستادنى به درستى و راستى. 1- يعنى به وجهى که تقدير آن کرده و حکمت اقتضا نموده، و در اينکه ايشان، را به صورتى فرستيم که مشاهده نکنند، زيرا به ديدن آنان، ايمان ضرورى، و فايده نخواهد داشت. 2- نزد ابن عباس‌ «1» معنى آنکه ما نازل نکنيم ملائکه را مگر به وقت مرگ که در آن تقديم و تأخير نيست، پس قبض نمايد ارواح آنها را. 3- نازل نشود مگر به عذاب استيصال اگر ايمان نياورند. 4- فرستاده نشوند در دنيا مگر به رسالت. تحقيق: در علم کلام ثابت شده که ذات احديت الهى حکيم على الاطلاق، و تمام افعال سبحانى بر وفق حکمت و مصلحت باشد، از جمله تعلق يافته بر اينکه نزول ملائکه، عيانى و مشاهده خلق نباشد، زيرا اولا: ملائکه به صورت اصلى دنيا گنجايش ندارد، ثانيا که بمشاهده، منکرين، مؤمن شوند، هر آينه ايمان ضرورى، و فايده نخواهد داشت، و اگر ايمان نياورند، مستوجب نزول عذاب استيصال، و آن هم به سبب شرافت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از امت برداشته شده؛ پس به هر حال صلاح آنها در اين امر نباشد. وَ ما کانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ‌: و نباشند آن هنگام که ملائکه را به صورت اصلى بينند از مهلت‌داده‌شدگان، يعنى فى الحال معذب شوند، چه ايمان ايشان‌ «1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 330. جلد 7 - صفحه 86 چنين موقع اجبارى و الجائى باشد نه اختيارى، و اين منافى تکليف است.