اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما نُنَزِّل‌ُ المَلائِکَةَ إِلاّ بِالحَق‌ِّ وَ ما کانُوا إِذاً مُنظَرِين‌َ «8»
ما نازل نميکنيم ملائکه را مگر بموقع لزوم که موافق با حکمت و مصلحت باشد و در موقع نزول ملائکه ديگر نيست از براي آنها در اينکه موقع انتظاري يعني آنها را ديگر مهلت نميدهيم و بعذاب هلاک ميکنيم.
(مسئلة) مسئله ايمان و توبه از معاصي در زمينه اختيار و ميل قلبي نتيجه دارد و از روي کره و اجبار و اضطرار و مشاهده بحس‌ّ فائده ندارد، چنانچه ميفرمايد:
جلد 12 - صفحه 10
وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ الاية) نساء آيه 32.
و در مورد فرعون ميفرمايد: حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ جبرئيل مشتي لجن بر دهان او زد و گفت آلآن‌َ وَ قَد عَصَيت‌َ قَبل‌ُ وَ کُنت‌َ مِن‌َ المُفسِدِين‌َ يونس آيه 90 و 91.
اگر خداوند بهشت و جهنم را در مرئي و منظر بندگان قرار داده بود احدي رو بجهنم نميرفت و خوب و بد از هم تميز داده نميشد خداوند همين اندازه که حجت را بر بندگان تمام کند و تمام وسائل سعادت را در دست رس آنها قرار دهد چه وسائل تکويني و چه تشريعي اگر کسي بميل و رغبت رو باو رفت سعادت‌مند و اگر اعراض کرد شقاوت و اسباب امتحانات را هم مهيا کرده لذا ميفرمايد: (ما ننزّل) ما نافيه ننزل متکلم مع الغير، و مکرر گفته‌ايم آنچه مختص بخدا است بدون اسباب و وسائل و وسائط متکلم وحده تعبير ميفرمايد: مثل (أَن‌ِ اعبُدُونِي) (وَ أَنَا رَبُّکُم) (إِنِّي أَنَا اللّه‌ُ) و امثال اينها و آنچه باسباب و وسائط است متکلم مع الغير تعبير ميفرمايد: مثل مقام (الملائکة) معلوم ميشود که اينکه کفار معتقد بوجود حق و ملائکه بودند، فقط منکر توحيد و نبوّت بودند ميگفتند خداوند که اينکه همه ملائکه دارد چرا يک ملک براي ما نميفرستد که بشر روانه ميکند خداوند ميفرمايد: ما نازل نميکنيم ملائکه را (الا بالحق) موقعي که ديگر قابل هدايت نيست و مستحق نزول بلاء شديد ما نازل ميکنيم و در آن موقع ديگر مهلتي نيست وَ ما کانُوا إِذاً مُنظَرِين‌َ).