اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لا يُؤمِنُون‌َ بِه‌ِ وَ قَد خَلَت سُنَّةُ الأَوَّلِين‌َ «13»
اينکه مجرمين ايمان نمياورند برسول خود و حال آنکه بتحقيق گذشت بر آنها طريقه پيشينيان (لا يُؤمِنُون‌َ) مراد مجرمين هستند که کفّار و مشرکين زمان حضرت رسالت است که ايمان نياوردند (به) مرجع ضمير رسول است بنا بر آنچه ما احتمال داديم يا قرآن است بنا بر آنچه مفسرين گفتند و مفاد هر دو يکيست، زيرا عدم ايمان برسول عدم ايمان بقرآن است و بالعکس چون قلوب آنها را را قساوت و عناد و عصبيت و تقليد آباء چنان سياه کرده که ابدا تأثير در آنها ندارد (وَ قَد خَلَت) يعني گذشت بر آنها قضاياي سابقين معناي خلا مضي است چنانچه در آيه شريفه وَ إِن مِن أُمَّةٍ إِلّا خَلا فِيها نَذِيرٌ فاطر آيه 22 و قوله تعالي وَ قَد خَلَت‌ِ القُرُون‌ُ مِن قَبلِي احقاف آيه 16 يعني مضت (سُنَّةُ الأَوَّلِين‌َ) که کفار و مشرکين ازمنه سابقه نسبت بانبياء سلف که خداوند آنها را بچه عذابهايي هلاک فرمود و مؤمنين بآنها را نجات مرحمت فرمود مثل قوم نوح هود صالح ابراهيم لوط شعيب موسي که مکرر در مکرر در سور قرآنيه شرح آنها تذکر داده و بدانند که سنة الهي تغيير پذير نيست چنانچه ميفرمايد: فَلَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ اللّه‌ِ تَبدِيلًا وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّت‌ِ
جلد 12 - صفحه 16
اللّه‌ِ تَحوِيلًا فاطر آيه 41 و 42 و