تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إِيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِيلُ (173)
ترجمه
آنانکه گفتند مر ايشان را مردمان همانا مردم بتحقيق جمع شدند براى شما پس بترسيد از ايشان پس زياد کرد ايمان آنها را و گفتند کافى است ما را خدا و خوب کارگذارى است..
تفسير
در مجمع از حضرت باقر (ع) نقل نموده که اين آيه نازل شد در غزوه بدر صغرى و شرح آن آنستکه ابو سفيان بعد از جنگ احد به پيغمبر خطاب نمود که موعد ما سال ديگر موسم بدر صغرى است و آن محل آبى بود از بنى کنانه که سالى هشت روز بازار در آنجا تشکيل ميشد و مردم از اطراف براى تجارت آنجا ميآمدند پيغمبر (ص) هم قبول فرمود چون موعد مقرر رسيد ابو سفيان از مکه حرکت کرد تا به موضع مجنه که يکى از نواحى ظهران بود رسيد پس خداوند او را مرعوب فرمود و عازم رجوع شد و با نعيم بن مسعود که از زيارت خانه کعبه مراجعت و عازم
جلد 1 صفحه 535
مدينه بود ملاقات نمود و او را وعده و نويد داد که برود و اصحاب پيغمبر را تخويف کند که آنها در موعد مقرر حاضر نشوند تا از اينجهت که قريش از حضور در ميعاد تخلف نموده‌اند و هنى بر آنها وارد نشود و گفت امسال خشکسال است بايد سالى جنگ کنيم که دواب ما بچرند و ما از شير آنها بهره ببريم پس نعيم وارد مدينه شد ديد اصحاب پيغمبر مجهز شده‌اند از براى ميعاد با ابو سفيان بآنها گفت مبادا حرکت کنيد مردم اجتماع نمودند در موسم براى شما و اللّه احدى از شما از آن مهلکه رهائى پيدا نمى کند و چون اصحاب اين خبر را شنيدند در بيرون آمدن از مدينه اظهار کراهت نمودند پس پيغمبر فرمود قسم بخدائيکه جان من در دست اوست هر آينه بيرون ميروم اگر چه تنها باشم اما ترسو در خانه بنشيند و اما شجاع مهياى جنگ باشد حسبنا اللّه و نعم الوکيل پس پيغمبر (ص) با اصحاب از مدينه بيرون آمدند تا به موسم رسيدند و اقامت نمودند و منتظر ابو سفيان شدند و بازار تشکيل شد و امتعه خود را دو برابر قيمت وقت فروختند و سالما و غانما به مدينه مراجعت نمودند و چون ابو سفيان از مجنه به مکه مراجعت نمود اهل مکه آنها را لشگر سويق ناميدند مى- گفتند شما رفتيد قاووت بخوريد حقير عرض ميکنم گويا معمول اين بوده که حبوبات را برشته نموده ميکوبيدند و قاووت ساخته در مسافرت همراه مى‌بردند خواسته‌اند آنها را استهزاء کنند که شما از اين سفر بهره جز خوردن قاووت نداشتيد در هر حال مراد از ناس اول نعيم بن مسعود اشجعى است چنانچه در مجمع از صادقين عليهما السلام نقل نموده و چون در معنى جمع استعمال شده اگرچه موردش مفرد است ضرر ندارد و مراد از ناس دوم ابو سفيان و اتباع او است و مراد از زيادى ايمان قوت آن بتصميم بر متابعت پيغمبر (ص) و اتکال بخداوند متعال است چون ايمان بعزم خير و عمل صالح تکميل ميشود.