تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْکُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ «24» وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْکُمْ‌: و هرآينه بتحقيق مى‌دانيم ما گذشتگان شما را. وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ‌: و هرآينه بتحقيق مى‌دانيم ما باقيماندگان شما را، يا مى‌دانيم اولين و آخرين شما را. يا مى‌دانيم متقدمين در صف قتال و متأخرين آن را. يا مى‌دانيم مقدمين به خير و طاعت را و مبطئين از آن را. در اسباب نزول‌ «2» آورده که: زنى جميله در عقب حضرت پيغمبر صلّى اللّه‌ «1» منهج الصادقين، جلد 5، صفحه 158، از بحر الحقائق نقل نموده است. «2» منهج الصادقين، جلد 5، صفحه 159، نقل از اسباب نزول نموده است. جلد 7 - صفحه 98 عليه و آله و سلّم نماز مى‌گذارد در صف زنان، بعضى اهل جماعت، صف جلو مى‌ايستادند تا او را نبينند، و جمعى به صف آخر ايستاده تا در رکوع او نظاره کنند. حق تعالى فرمود: ما مقدم و مؤخر اهل صفوف را مى‌دانيم، و بر ذات احديت ما مخفى نيست، و قصد و نيت هر دو دسته را مى‌دانيم، و از اينجاست که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود «1»: خير صفوف الرّجال اوّلها و شرّها آخرها و خير صفوف النّساء آخرها و شرّها اوّلها يعنى: بهترين صف مردان در جماعت صف اول، و بدترين آنها صف آخر است، و بهترين صف زنان صف آخر، و بدترين آن‌ها صف اول است. بنا به قول ربيع‌ «2»، شأن نزول آيه آنکه: حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مردمان را تحريص فرمود بر صف اول، مردم مبادرت مى‌کردند، بنو عذره را منزل دور بود، چون مى‌رسيدند صف اول را گرفته بودند، خدمت حضرت عرضه داشتند: ما خانه‌هاى خود را فروخته جنب مسجد خانه اختيار کنيم تا فضل صف اول از ما فوت نشود؛ آيه شريفه نازل که ما مقدم و مؤخر و نيت شما را مى‌دانيم، گرچه راه شما دور است، لکن به هر قدمى حسنه‌اى نوشته شود؛ ايشان خوشحال شدند.