آیه ۲۴ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۲۴ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۳

وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ

ما، هم پیشینیان شما را دانستیم؛ و هم متأخّران را!

معنی کلمات و عبارات
«الْمُسْتَقْدِمِینَ»: پیشینیان. «الْمُسْتَئْخِرِینَ»: پسینیان.
نزول
نکات آیه
۱- خداوند، بى تردید به احوال نسلهاى پیشین و نسلهاى آینده، آگاه است. «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستئخرین» مقصود از علم خداوند به پیشینیان و آیندگان، مى تواند علم به وجود خود آنان باشد و مى تواند علم به احوال آنها باشد. برداشت فوق مبتنى بر احتمال دوم است. ۲- به یقین، خداوند به نسلهاى پیشین و به وجود نسلهاى آینده بشر، آگاه است. «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستئخرین» ۳- خداوند، بى تردید به احوال انسانهاى پیشرو در میدان ایمان و عمل و مردم ناموفق در آن آگاه است. «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستئخرین» در اینکه تقدّم و تأخّر در آیه فوق، به چه چیز سنجیده شده؟ میان مفسران چند نظریه وجود دارد: یکى از آنها سبقت و تأخیر در رابطه با ایمان و عمل صالح است; زیرا دنیا میدان مسابقه براى انسانهاست «و لکل وجهة هو مولیها فاستبقوا الخیرات» (سوره بقره آیه ۱۴۸). برداشت فوق مبتنى بر این احتمال است. ۴- علم خداوند به اشیا، منوط به وجود فعلى آنها نیست. «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستئخرین»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۵- «عن الصادق جعفربن محمد(ع): ان المستقدمین أصحاب الحسنات و المستأخرین أصحاب السیئات; [منبع: تفسیر برهان، ج ۲، ص ۳۲۸، ح ۲. ۲- تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۴۰، ح ۶; نورالثقلین، ج ۳، ص ۷، ح ۲۲.] از امام صادق(ع) روایت شده است: مقصود از «المستقدمین» نیکوکاران و «المستأخرین» گناهکارانند». ۶- «عن أبى جعفر(ع) قال: «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستأخرین» قال: هم المؤمنون من هذه الأمة;(۲) از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «و لقد علمنا المستقدمین منکم و لقد علمنا المستأخرین» روایت شده است که فرمود: آنان [پیشینیان و متأخران] مؤمنان از این امتند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
  • علم خداوند به وجود و احوال نسلهای پیشین و اخرین
  • اگاهی انحصاری و دقیق خداوند از وضعیت امّتها+۳ آیه
  • انحصار مرگ و حیات امّتها به دست خدا، دلیل علم او بر احوال امّتهای گذشته و اینده+۱ آیه
  • حشر انسانها در قیامت، برخاسته از علم خداوند+۱ آیه
  • سابقان در ایمان، مورد توجّه و ستایش خدا
  • حشر و رستاخیز، برخاسته از علم و حکمت الهی+۳ آیه
  • همه افراد اینده از نسل بشر، در احاطه علمی خداوند
  • پیشینیان و اقوام گذشته، در قلمرو علم خدا+۳ آیه
  • انحصار مرگ و حیات امتها به دست خدا، دلیل علم او بر احوال امتهای گذشته و اینده+۱ آیه
واژه‌ها