تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ «27»
وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ: و جن را بيافريديم پيش از انسان. مِنْ نارِ السَّمُومِ:
«1» تبيان، جلد 3، صفحه 331.
جلد 7 - صفحه 100
از آتش بى‌دود که از غايت لطافت در مسام نفوذ کند و صواعق از آن متکون گردد. از ابن مسعود «1» نقل نموده که سموم دنيا جزئى است از هفتاد و دو جزء سمومى که جن از آن خلق شده. در انوار «2» گفته که: ممتنع نيست خلق حيات در اجرام بسيط، چنانکه ممتنع نيست خلق آن در جواهر مجرده، و ممکن است خلق جن هم از عناصر اربعه، لکن عنصر نارى آن غلبه دارد و به اعتبار غلبه ذکر شده.
تنبيه: از آيه شريفه چند چيز مستفاد مى‌شود:
1- اصل خلقت ثقلين يعنى جن و انس.
2- ظهور کلمات قدرت سبحانى در خلقت انسانى که عقول از کيفيت آن و اله و متحيرند.
3- اشاره به آنکه فضيلت انسانى به علم و عمل است نه به اصل و نسب.
النّاس من جهة التّمثال اکفاء
ابوهم ادم و الامّ حوّاء
لا فضل الّا لاهل العلم انّهم
الى الهدى لمن استهدى ادلّاء
4- تنبيه بر مقدمه ثانيه که امکان حشر و بعث موقوف بر آنست، و آن قبول مواد باشد براى جمع و احياء و حشر.