1- در قضاوت تنها به علم خود تکيه نکنيم، بلکه از مجرم نيز اقرار بگيريم و با سؤال و جواب، منشأ جرم و روحيّات مجرم را براى همه روشن کنيم. «يا إِبْلِيسُ ما لَکَ»
2- اگر روحيّه تکبّر در شخصى پيدا شد، محيط وعواملِ ديگر، در هدايت او کارساز نيست. (ابليس در لابلاى فرشتگان و در محيط ملکوتى بود ليکن بخاطر لجاجت و تکبر آنگونه شد) «أَلَّا تَکُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ»
3- برترى نژادى، يک فکر ابليسى است. خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ ...
4- بدتر از سجده نکردن، غرور وتکبّر در برابر فرمان خداست. «لَمْ أَکُنْ لِأَسْجُدَ»
5- بدتر از گناهکردن، توجيه گناه است. «خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ» (شيطان، گناه خود را توجيه کرد)
6- غرور و تکبر که آمد، نور و روح الهى را در انسان نمىبيند. شيطان جسم خاکى بشر را ديد و حاضر به سجده نشد، در حالى که دستور خداوند به سجده، به خاطر روح الهى او بود. «خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ»
7- دستور و فرمانهاى الهى سبب اجبار نيست. «لَمْ أَکُنْ لِأَسْجُدَ»
8- تکبر، بزرگى نمىآورد، بلکه سبب تحقير مىشود. «فَاخْرُجْ» سبب نابودى و محو عبادات قبل مىشود. «فَإِنَّکَ رَجِيمٌ»
9- اجتهاد و اظهار نظر در برابر فرمان و دستور روشن الهى، جايز نيست. در مقابل فرمان: «فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ» جايى براى گفتار «خَلَقْتَهُ مِنْ صَلْصالٍ» نيست.
10- يک لحظه نافرمانى و تکبّر، سبب خروج ابدى شد. «إِلى يَوْمِ الدِّينِ»
11- متکبّر همواره مورد لعنت الهى است. «عَلَيْکَ اللَّعْنَةَ إِلى يَوْمِ الدِّينِ»
تفسير نور(10جلدى)، ج4، ص: 459