تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ (50) وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ‌: و بدرستى که عذاب من عذابى است دردناک. تنبيه: اين دو آيه شريفه دو کفّه ميزان اعتدال حالى را بيان فرمايد: آيه اول اشعار به مقام اميدوارى، و آيه دوم اشاره به مقام ترسناکى، و مؤمن را تساوى بين اين دو مقام بايد، که اگر خوف و رجاى او را به ميزان عدل بسنجد مساوى باشد. در کافى‌ «1»- حارث بن مغيره گويد: به حضرت صادق عليه السّلام عرض کردم وصيت لقمان چه بوده؟ قال کان فيها الاعاجيب و کان اعجب ما کان فيها ان قال لابنه: خف اللّه عزّ و جلّ خيفة لو جئته بثواب (خ ل) ببرّ الثقلين لعذّبک و ارج اللّه رجاء لو جئته بذنوب الثقلين لرحمک. ثمّ قال ابو عبد اللّه عليه السّلام: کان ابى يقول: انّه ليس من عبد مؤمن الّا و فى قلبه نوران: نور خيفة و نور رجاء لو وزن هذا لم يزد على هذا و لو وزن هذا لم يزد على هذا. يعنى فرمود: در آن چيزهاى عجيب، و عجيبتر آنها آنکه: به پسرش گفت: بترس از خدا ترسى که اگر بيائى محضر الهى به ثواب جن و انس، هرآينه عذاب کند تو را؛ و چنان اميدوار باش که اگر به گناه جن و انس حاضر شوى، هرآينه رحم فرمايد تو را. فرمود پدرم فرمود: نيست مؤمنى مگر آنکه در قلب او دو نور باشد: نور خوف و نور رجا، اگر بسنجند، هر يک را زيادتى نباشد بر ديگرى. بنابراين نبايد بمحض غفران و رحمت الهى اعتماد کرد و مغرور گرديد، بلکه بايد عذاب و عقاب سبحانى را نيز ياد نمود. نکته: تقديم آيه تبشير بر تنذير، اشعار است به آنکه رحمت واسعه حضرت‌ «1» اصول کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 67، حديث اوّل. جلد 7 - صفحه 119 بارى، بر غضب ربانى سبقت دارد، لذا در دعا وارد شده (يا من سبقت رحمته غضبه) ايضا در مقام رحمت و غفران تعبير به وصف، و در مقام عذاب تعبير به اسم عذاب، اشاره است به آنکه صدور مغفرت و رحمت از ساحت قدس الهى بالذات، و لکن وقوع عذاب مسبب است از امر خارجى، که کافر و عاصى به سوء اختيار خود آن را فراهم نموده. به عبارت اخرى، هر شيئى در عالم وجود، اثر وضعى دارد؛ بنابراين کفر و عصيان، اثر وضعى آن، عذاب نيران خواهد بود.