آیه ۵۰ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۵۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۴

معنی کلمات و عبارات
«الألِیمُ»: بسیار دردآور و دردناک.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۴۹ و ۵.

عبدالله بن زبیر گوید: رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم بر عده اى از اصحاب گذشت در حالى که آن‌ها مى خندیدند، فرمود: آیا شما مى خندید در حالتى که بهشت و جهنم در مقابل شما است؟ سپس این آیات نازل گردید. و نیز مردى از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله گوید: پیامبر بر ما وارد گردید در حالتى که مى خندیدیم، فرمود: نبینم شما را که مى خندید سپس برگشت. پس از اندکى دوباره به طرف ما آمد و فرمود: موقعى که از نزد شما برگشتم چند قدمى نرفته بودم که جبرئیل آمد و به من گفت: یا محمد خداوند می‌فرماید چرا بندگان ما را مأیوس می‌کنى؟ سپس این آیات را نازل کرد.

طبرانى. تفسیر ابن مردویه.

نکات آیه
۱- پیامبر(ص) وظیفه دار باخبر ساختن بندگان از عذاب دردناک خداوند «و أن عذابى هو العذاب الألیم» ۲- ایجاد حالت خوف و رجا و بیم و امید در انسان، از روشهاى هدایتى و تربیتى قرآن «نبّىء عبادى أنى أنا الغفور الرحیم . و أن عذابى هو العذاب الألیم» ۳- در نظام هدایتى و تربیتى، امیدوار ساختن باید بر تهدید مقدم باشد. «نبّىء عبادى أنى أنا الغفور الرحیم . و أن عذابى هو العذاب الألیم» تقدیم ذکر دو صفت «غفور» و «رحیم» براى خداوند بر «عذاب ألیم» در دو آیه فوق، مى تواند مشعر به نکته یاد شده باشد. ۴- تقدم و سبقت لطف و رحمت خداوند بر غضب و عذاب او «نبّىء عبادى أنى أنا الغفور الرحیم . و أن عذابى هو العذاب الألیم» از اینکه خداوند در توصیه به پیامبراسلام(ص) ابتدا غفران و رحمت خود و سپس عذاب خویش را ذکر کرده است مى تواند بیانگر این باشد که: غفران و رحمت خداوند همواره بر غضب و عذاب او مقدم است. ۵- لطف و قهر الهى، فوق همه لطفها و قهرهاست. «نبّىء عبادى أنى أنا الغفور الرحیم . و أن عذابى هو العذاب الألیم» از جمله هاى اسمى «أنى أنا...» و «أن عذابى ...» با آوردن حرف تأکید «أنّ» و ذکر ضمیر فصل و آوردن لام در خبر، بالاترین تأکید را دارد و حامل این نکته است که غفران و رحمت (لطف) خداوند و عذاب (قهر) او به گونه اى است که هیچ رادع و مانعى براى تحقق آنها وجود ندارد و نیز هر لطف و قهرى که تصور شود، با لطف و قهر او قابل مقایسه نیست. ۶- آگاه ساختن از عذاب دردناک الهى و آگاهى از آن، امرى بس مهم و سودمند «نبّىء عبادى أنى أنا الغفور الرحیم . و أن عذابى هو العذاب الألیم» «نبأ» به خبر مهم و بسیار سودمند گفته مى شود (مفردات راغب).
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
  • لزوم امیدواری به رحمت خدا در عین بیم داشتن از کیفر او+۶ آیه
  • ضرورت همراهی ترس از خداوند، با امید به امرزش او+۷ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به انذار انسانها از عذاب دردناک الهی+۱ آیه
  • لزوم امیدواری به رحمت خدا، در عین بیم داشتن از او+۳ آیه
  • وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • لزوم امید به رحمت خدا، در عین بیم داشتن از کیفر او+۶ آیه
  • تقدّم رحمت خدا، بر غضب و عذاب او+۳ آیه
  • دردناک بودن، از اوصاف عذاب
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به انذار بندگان خدا، از عذاب الهی+۱ آیه
  • با خبر ساختن بندگان از عذاب دردناک خداوند وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • وجوب امیدواری به رحمت خدا، در عین بیم داشتن از او+۴ آیه
  • وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
واژه‌ها