تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ (76)
وَ إِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ: و بدرستى که اين شهرهاى مؤتفکه هرآينه راه ثابتى است که گذرگاه مردمان، و آثار آن بلاد بين مکه و شام هنوز باقى، و شخص با فراست را نظاره آن کافى باشد؛ يا اين آيات الهى و آثار سخط سبحانى، دائم و ثابت و زايل شدنى نيست، پس متعظ شويد.
تنبيه: يکى از بخشايش الهى و انوار سبحانى، فراست باشد که نتيجه يقين و طريق مؤمنين است. و خاصه و عامه روايت نموده‌اند «1» از حضرت پيغمبر که فرمود: اتّقوا من فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه. بپرهيزيد از فراست مؤمن، پس بتحقيق که او نظر نمايد به نور الهى.
اين فراست دو نوع باشد: يکى رشحات سبحانيه که واقع سازد آن را در
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 343.
جلد 7 - صفحه 134
قلوب اولياء خود، پس بدانند بعض احوال مردم را و حدس و ظن آنان صائب گردد. ديگر، نوعى است که بدلايل و تجارب و اخلاق حاصل شود. «اويس قرن» وقتى هرم بن حيان را ملاقات نمود، گفت: السّلام عليک يا هرم بن حيان. گفت: از کجا مرا شناختى، و حال آن که مرا نديدى. اويس جواب داد: مؤمن نظر نمايد به نور خداى تعالى.
حکايت: ارباب سير نقل نموده که: بزرگى در مجلسى از معرفت سخن مى‌گفت. ناگاه جوانى وارد شد به صورت زاهدان، خرقه در بر، و سجاده بر کف، در گوشه نشست، بعد که برخاست گفت: سرّ اين حديث چيست:
(اتّقوا من فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه) دانشمند گفت: سرش آن که زنّار ببرى و ايمان آرى. جوان گفت: نعوذ باللّه که در من زنّار باشد. چون خرقه از سرش برداشتند، زنار پديد آمد، فورا جوان ايمان آورد. «1» تتمه: تفسير برهان «2»- به اسناد متعدده از حضرت باقر و صادق عليهما السّلام روايت شده که: نحن المتوسّمون و السبيل فينا مقيم.
ايضا ابن بابويه «3» به اسناد خود روايت نموده است از حسن بن جهم: روزى در مجلس مأمون، حضرت رضا عليه السّلام تشريف داشتند، و فقهاء و متکلمين از فرقه‌هاى مختلفه مجتمع بودند.
بعضى از حضرت سؤال نمودند: يابن رسول اللّه، به چه چيز صحيح گردد امامت براى مدعى آن.
فرمود: به نص و دليل.
پرسيد: دليل امام در چه چيز است؟
فرمود: در علم و استجابت دعا.
«1» زنّار رشته‌اى را گويند که بت‌پرستان و مجوسيان با خود دارند.
«2» تفسير برهان، جلد 2، صفحه 350.
«3» تفسير برهان، جلد 2، صفحه 350.
جلد 7 - صفحه 135
پرسيد وجه اخبار شما به ما يکون چيست؟
فرمود: به عهد معهودى از جانب خدا.
پرسيد: وجه اخبار شما به آنچه در قلوب مردمان است؟
فرمود: مگر فرمايش نبوى به تو نرسيده که فرمود (اتّقوا من فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه) عرض کرد: بلى.
فرمود: نيست هيچ مؤمنى مگر براى او فراستى باشد تا نظر نمايد به نور الهى بر قدر ايمان و مقدار بينائى و دانائى او، و بتحقيق جمع فرموده حق تعالى براى ائمه از ما تمام فراستهائى که متفرق است در جميع مؤمنين، و فرمود در کتاب عزيز خود (إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ) پس اول متوسمين رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بعد امير المؤمنين بعد حسن و حسين و ائمه از نسل حسين عليهم السّلام تا روز قيامت.