اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ اشتَرَوُا الکُفرَ بِالإِيمان‌ِ لَن يَضُرُّوا اللّه‌َ شَيئاً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ (177)
محقق است کساني که خريدند کفر را بازاء ايمان هيچگونه ضرري بخدا وارد نکردند بلکه ثمره اينکه معامله عذاب دردناک است براي خود آنها.
شري بمعني فروش است چنانچه ميفرمايد وَ شَرَوه‌ُ بِثَمَن‌ٍ بَخس‌ٍ دَراهِم‌َ مَعدُودَةٍ يوسف آيه 20.
و اشتَري بمعني خريد است که قبول فروش باشد، و اصل خريد و فروش مبادله است که مبادله ايمان باشد بکفر، و اينکه آيه کمال دلالت را دارد بر آنچه گفتيم که در حق کفار و منافقين نيست زيرا آنها ايمان نداشتند تا با کفر مبادله کنند در حق آنها گفتند بايد گفت اختيار کردند کفر را بر ايمان چنانچه قبلا اشاره شد در آيه وَ أَمّا ثَمُودُ فَهَدَيناهُم فَاستَحَبُّوا العَمي عَلَي الهُدي بلکه در مورد مرتدين است که ايمان داشتند و دست از او کشيدند و رو بکفر رفتند لذا ميفرمايد إِن‌َّ الَّذِين‌َ اشتَرَوُا الکُفرَ بِالإِيمان‌ِ و اينکه معامله ببرهان عقل و نقل و حس‌ّ و و جدان معامله ضرري است زيرا نفيس ترين اشياء را دادن مثل جواهر قيمتي بازاء پست ترين اشياء قاذورات نجسه متعفّنه، لکن ضرر اينکه معامله بر خدا نيست چنانچه گفتيم.
لَن يَضُرُّوا اللّه‌َ شَيئاً و وجه تکرار اينکه جمله شايد اينکه باشد که در آيه قبل براي تسليت پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بوده که محزون نباشد و در اينکه آيه ثمره اينکه معامله سفيهانه را بيان ميفرمايد که راجع بخود آنها است.
وَ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ تعبير باليم بمعني مولم براي ردّ کسانيست که گفتند اهل عذاب پس از مدتي طبيعة ثانويه پيدا ميکنند و جنس آتش ميشوند و ديگر متألّم نميشوند بلکه خروج از آتش موجب تألّم آنها است، و شرح اينکه جمله
جلد 4 - صفحه 437
را در اوائل سوره بقره در مجلد اول مفصلا بيان کرديم مراجعه فرمائيد.