اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد آتَيناک‌َ سَبعاً مِن‌َ المَثانِي وَ القُرآن‌َ العَظِيم‌َ (87)
و هر آينه بتحقيق آورديم براي تو سبع مثاني را و قرآن عظيم را در مجلد اول صفحه 83 اسامي سور مبارکه حمد را بيان کرديم «1» فاتحة الکتاب «2» الحمد «3» ام الکتاب «4» وافيه «5» کافيه «6» شافيه «7» أساس «8» ام‌ّ القرآن «9» الصلاة «10» سبع المثاني، و اينکه سوره را سبع المثاني گفتند چون مشتمل بر هفت آيه است، اما بمذهب شيعه که بسم اللّه يکي از آيات است، بلکه در اخبار با عظم آيه في کتاب اللّه تعبير فرموده: از صراط الّذين تا آخر يک آيه است، و اما بمذهب عامه که بسم اللّه را خارج از قرآن ميدانند آخرين آيه را غير المغضوب شمردند، و اما مثاني گفتند وجوهي بيان شده: يکي آنکه اينکه سوره مبارکه دو مرتبه نازل شده
جلد 12 - صفحه 70
يکي در مکّه و ديگر در مدينه، ديگر آنکه در نماز دو مرتبه واجب است قرائت شود در رکعتين اوليتين، ديگر آنکه کلمات مکرّره در او است اللّه. الرحمن. الرحيم إيّاک. صراط. عليهم، ديگر آنکه مشتمل بر ثناء و دعاء است، ديگر آنکه دو قسمت است بين خدا و بندگان، ديگر آنکه مشتمل بر عبادت و استعانت است، ديگر آنکه کفّار را دو قسمت فرموده المغضوب عليهم يهود، و الضالين نصاري.
وَ القُرآن‌َ العَظِيم‌َ عطف عام بخاص و عظمت القرآن چون مشتمل است بر جميع ما يحتاج العباد في دينهم من العقائد و الاخلاق و الاعمال و اعظم همه آنها چون عين الفاظ و کلماتش صادر از مصدر جلال و عظمت خداوند متعال است و چون أعظم معجزات است زيرا ساير معجزات انبياء مشروط است بدعوي نبوّت و واحد بودن شرائط رسالت و فاقد بودن موانع نبوت که قبلا احراز شود، پس از آن اقامه معجزه کند که دليل بر صدق دعوي باشد، لکن قرآن مجيد بنفسه مشتمل بر جميع اينکه امور است و احتياج بخارج ندارد.