تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ (98)
فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ: پس ملتجى به خداى تعالى شده، تسبيح کن تسبيحى
جلد 7 - صفحه 152
مقرون به حمد پروردگار خود. طبرسى رحمه اللّه فرمايد «1»: يعنى بگو (سبحان اللّه و بحمده). وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ: و باش از نمازگزارندگان تا کشف غم تو نمايد و شرّ اشرار را از تو دفع فرمايد. يا تنزيه کن خداى را از آنچه مى‌گويند و حمد او نما بر آنکه تو را هدايت فرموده به حق و به نماز قيام کن. ابن عباس نقل نموده «2» که وقتى امرى حضرت پيغمبر را محزون مى‌نمود، مشغول نماز مى‌شد.
صاحب کشف الاسرار گويد «3»: ما از تنگدلى تو آگاهيم و از آنچه به تو مى‌رسد از غصه بيگانگان خبر داريم، تو به حضور دل، مشغول نماز شو، تا دل تو را از انديشه غم فارغ سازيم.
تبصره: آيه شريفه شأن و مقام جلالت حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به تمام عالميان معرفى فرمايد. اين مطلب مسلم آمده که هر قدر روح انسانى در درجه کمال باشد، تألم و تأثرش از ناملايمات و ناهنجاريها بيشتر خواهد بود. و چون وجود اقدس خاتم النبيين صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در رتبه امکانيت، غايت کمال را دارا بود به حدى که علت ايجاد خلقت ممکنات و منشأ ظهور کمالات در تمام عوالم، نور آن سرور مى‌باشد؛ بنابراين تأثرات روحى آن حضرت محققا بى‌نهايت بود. و ايضا شدت لطف و رأفت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نسبت به جامعه بشرى به درجه‌اى که با سعى و جديت در ارشاد و هدايت، وقتى مى‌ديد با ظهور حق، عناد و لجاج ورزيده، اعراض نموده کافر مى‌شدند، رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم متأسف و ملول و دلتنگ شده، گريه مى‌نمود که چرا مردم خود را مورد سخط الهى قرار داده و به سبب مخالفت فرامين سبحانى مستحق عقاب شوند. بدين واسطه آيات بسيارى در تسليه خاطر مبارک آن حضرت حق تعالى نازل فرمود تا غبار کدورت و ملالت
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 347.
«2» همان مدرک.
«3» همان مدرک.
جلد 7 - صفحه 153
را از قلب شريف بزدايد، و اين قسمت سرمشقى را براى امت معين نمايد.
در کافى «1» حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: عليک بالصّبر فى جميع امورک فانّ اللّه عزّ و جلّ بعث محمدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فامره بالصّبر و الرّفق ... فصبر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حتّى نالوه بالعظائم و رموه بها، فضاق صدره فانزل اللّه عزّ و جلّ ... (وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ يَضِيقُ صَدْرُکَ ....) بر تو باد به صبر کردن در تمام امور خود، بدرستى که خداوند عزّ و جلّ مبعوث فرمود محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را و امر نمود او را به صبر و رفق، پس صبر کرد تا به حدى که رسيد او را نسبت‌هاى ناروا (مانند جنون و دروغ) به مرتبه‌اى که دلتنگ شد، پس خداى تعالى آيه شريفه نازل فرمود: (وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ يَضِيقُ صَدْرُکَ بِما يَقُولُونَ ...)