تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ما کانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَکُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لکِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَکُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ (179)
«1» نهج البلاغه، حکمت 24
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 311
ما کانَ اللَّهُ: (خطاب متوجه کفار) يعنى نباشد و سزاوار نيست خداى تعالى به حسب لطف او به بندگان خود، لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ: اينکه واگذارد بندگان را بدون ارسال رسل، و نه دعوت به حق، و واگذارد مؤمنين را، عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ:
بر آنچه باشيد بر آن از کفر، بلکه اقامه فرمايد حجت را و مبين سازد برهان را، پس ايمان آرند مهتدين و سعداء، و عناد ورزند گمراهان و اشقياء. حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ: تا آنکه مميز فرمايد و جدا سازد ناپاک کافر را که آلوده است به خباثت کفر و گمراهى، مِنَ الطَّيِّبِ: از پاک مؤمن که اختيار نموده است هدايت و ايمان را، وَ ما کانَ اللَّهُ: و نباشد و چنان نيست خداى تعالى، لِيُطْلِعَکُمْ عَلَى الْغَيْبِ: که مطلع گرداند شما مردمان را بر غيب و سر پوشنده، که کدام ايمان دارد و کدام منافق و کافر باشد، وَ لکِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي: و لکن خداوند سبحان اختيار فرمايد و برگزيند، مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ: از پيغمبران خود، هر که را خواهد. پس وحى نمايد ايشان را به بعضى مغيبات و اسرار نهانى. يا الهام فرمايد ايشان را به نصب آنچه دال است بر برخى از امور غيبى، فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ: پس ايمان آريد اى مردمان به خدا به اخلاص و اعتقاد کنيد به پيغمبران که بندگان برگزيده خدا هستند و آنچه خبر دهند به طريق وحى و از جانب حق تعالى؛ و معتقد شويد به آنکه ذات الهى متفرد به غيب، و او است علام الغيوب؛ پس هر که را خواهد از رسل اعلام فرمايد: وَ إِنْ تُؤْمِنُوا: و اگر ايمان آريد به اقرار لسان و اعتقاد به جنان و عمل به ارکان، وَ تَتَّقُوا: و بپرهيزيد از مخالفت به شرک و کفر و نفاق و معاصى، در اين صورت، فَلَکُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ: پس مر شما راست اجر بزرگ که در کميت و کيفيت، در غايت مراتب باشد به حدى که در وصف نيايد.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 312
تنبيه: آيه شريفه را اشاراتى است: 1- وانگذاشتن خدا بندگان را به اهمال و بدون تکليف. 2- مميز ساختن خبيث را از طيب و کافر را از مؤمن به سبب ايمان و لوازمات آن. 3- تخصيص غيب به کسانى که برگزيدگان سبحانى باشند از انبياء و ائمه عليهم السلام. 4- امر به ايمان حقيقى به خدا و رسول.
5- اعلام به اجر عظيم در صورت ايمان به تمام معتقدات حقه و پرهيز از خدا به ترک اوامر و بجا آوردن نواهى.