تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) أَ فَمَنْ يَخْلُقُ کَمَنْ لا يَخْلُقُ أَ فَلا تَذَکَّرُونَ «17» بعد از آن اقامه دلايل متقنه کثيره مى‌فرمايد: أَ فَمَنْ يَخْلُقُ‌: آيا پس ذاتى که مى‌آفريند اين همه مخلوقات را. کَمَنْ لا يَخْلُقُ‌: مثل کسى باشد که نمى‌آفريند و ابدا قادر بر ايجاد نيست، و مسلم است که اين دو مثل هم نباشند، و پرستش و ستايش ذاتى را سزا است که خالق و موجد اشياء مى‌باشد، پس عاجزى شريک قادر ساختن، نهايت حق ناشناسى و گمراهى است؛ زيرا خالق با مخلوق را هيچ مشابهت و مناسبتى نيست. أَ فَلا تَذَکَّرُونَ‌: پس چرا ياد نمى‌کنيد تا دريابيد فساد اعتقاد خود را، زيرا به اندک تأملى و تذکرى مشاهده عقل مى‌شود، محتاج به برهان نيست. نکته: گرچه حقّ کلام چنين بوده (ا فمن لا يخلق کمن يخلق) لکن معکوس واقع شده تا تنبيه باشد بر آنکه به سبب اشراک مشرکين هرآينه خداوند متعال را از جنس مخلوق گردانيده که در کمال عجزند و مراد به‌ (کَمَنْ لا يَخْلُقُ) هر معبودى است که غير او سبحانه باشد بر طريق تغليب، پس شامل ذوى العقول مانند عيسى و عزير و غير آن از اصنام مى‌باشد؛ يا مراد همان عيسى و عزير يا اصنام فقط و اجراى حکم ذوى العقول به سبب آن است که مشرکين آنها را الهه نام‌ جلد 7 - صفحه 179 مى‌کردند.