اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
جَنّات‌ُ عَدن‌ٍ يَدخُلُونَها تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ لَهُم فِيها ما يَشاؤُن‌َ کَذلِک‌َ يَجزِي اللّه‌ُ المُتَّقِين‌َ (31)
بهشتها که در آنها اقامت ميکنند داخل ميشوند آن بهشتها را که جاري
جلد 12 - صفحه 114
ميشود از زير آنها نهرهايي و از براي آنها در اينکه بهشتها هر چه بخواهند موجود است همين نحو جزاء ميدهد خداوند اهل تقوي را جنات عدن بيان جمله قبل در آيه قبل فرمود:
وَ لَنِعم‌َ دارُ المُتَّقِين‌َ که دار متّقين جنات عدن است عدن محل اقامت است که در آنها دائما مقيم هستند و فناء و زوال ندارند و از همين باب است معادن که محل جواهرات و فلزات است و در حديث است
النّاس معادن کمعادن الذهب و الفضة
يعني از حيث صفات و اخلاق و فهم و ادراک و زکاوت و شرافت و نحو اينها مختلف هستند، چنانچه معادن از حيث جيّد وردي مختلف هستند و يکي از اسامي جنات جنات عدن است، مثل جنة الفردوس جنة المأوي جنة الخلد و نحوها يَدخُلُونَها بلکه متقين که بي‌گناه وارد محشر شوند عقبات قيامت را هم ندارند و در مواقف وقوف نميکنند که فرمود:
ان للقيمة خمسون موقفا کل موقف مقام الف سنة.
پس از آن تلاوت فرمود:
فِي يَوم‌ٍ کان‌َ مِقدارُه‌ُ خَمسِين‌َ أَلف‌َ سَنَةٍ معارج آيه 4 و بدون حساب داخل بهشت ميشوند تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ يعني از پاي قصرها و عمارات نهرهاي زيادي جاريست نهر سلسبيل کوثر انهار اربعة فِيها أَنهارٌ مِن ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ وَ أَنهارٌ مِن لَبَن‌ٍ لَم يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ وَ أَنهارٌ مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ وَ أَنهارٌ مِن عَسَل‌ٍ مُصَفًّي محمّد صلّي اللّه عليه و اله و سلّم آيه 17 لَهُم فِيها ما يَشاؤُن‌َ وَ فِيها ما تَشتَهِيه‌ِ الأَنفُس‌ُ وَ تَلَذُّ الأَعيُن‌ُ زخرف آيه 71 کَذلِک‌َ يَجزِي اللّه‌ُ المُتَّقِين‌َ نه از روي استحقاق، بلکه از راه تفضّل و عنايت و وعده الهي خلف ندارد إِن‌َّ اللّه‌َ لا يُخلِف‌ُ المِيعادَ آل عمران آيه 7 رعد آيه 31.
لا يُخلِف‌ُ اللّه‌ُ وَعدَه‌ُ روم آيه 5.
115