اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هَل يَنظُرُون‌َ إِلاّ أَن تَأتِيَهُم‌ُ المَلائِکَةُ أَو يَأتِي‌َ أَمرُ رَبِّک‌َ کَذلِک‌َ فَعَل‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم وَ ما ظَلَمَهُم‌ُ اللّه‌ُ وَ لکِن کانُوا أَنفُسَهُم يَظلِمُون‌َ (33)
آيا اينکه کفّار و مشرکين انتظار دارند مگر اينکه ملائکه عذاب بر آنها نازل شود!
يا امر الهي بهلاکت آنها صادر شود همين نحو بود فعل کساني که از پيش از اينها بودند، خداوند بآنها ظلم نفرمود و لکن خود آنها بخود ظلم ميکردند هَل يَنظُرُون‌َ اينکه کفّار و مشرکين هر چه بآنها حجّت تمام شود و دليل و برهان بر آنها بيان شود و اقامه معجزه بر آنها شود دست از شرک و تکذيب رسول اکرم و اعمال سيئه خود بر نميدارند.
إِلّا أَن تَأتِيَهُم‌ُ المَلائِکَةُ مگر اينکه ملائکه عذاب بر آنها نازل شوند چنانچه بر قوم لوط نازل شدند أَو يَأتِي‌َ أَمرُ رَبِّک‌َ چنانچه امر شد بآب که قوم نوح و فرعونيان را هلاک کند و بباد که عاد را از بين برد يا بزمين که آنها را خسف کند مثل قوم لوط، يا صاعقه و صيحه که ثمود و قوم شعيب را تلف کند بنا بر اينکه مشرکين و کفّار هم متوجّه شوند از کجا ايمن از اينکه بلاها هستند مگر عمل سابقين که باين بلاها گرفتار شدند غير از اعمال اينکه کفار و مشرکين بود کَذلِک‌َ فَعَل‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم.
از شرک بخدا و تکذيب انبياء و طغيان در معاصي که اينها هم مرتکب هستند مثل آنها وَ ما ظَلَمَهُم‌ُ اللّه‌ُ ظلم از قبايح عقليه است تمام اديان عالم حتي طبيعي حکم بقبح آن ميکنند و محال است فعل قبيح از خداوند صادر شود که معناي عدل است و از اصول مذهب است فقط اشاعره که منکر حسن و قبح عقلي هستند منکر عدل هستند.
وَ لکِن کانُوا أَنفُسَهُم يَظلِمُون‌َ در حديث است که سه قسم ظلم است يک ظلم که لا يغفره اللّه و هو الشرک إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَغفِرُ أَن يُشرَک‌َ بِه‌ِ نساء آيه 13 دو
جلد 12 - صفحه 117
ظلمي است که يغفره اللّه ان تاب و آن ظلم بنفس است سه ظلم لا يدعه اللّه ظلم بعباد.