اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ أَشرَکُوا لَو شاءَ اللّه‌ُ ما عَبَدنا مِن دُونِه‌ِ مِن شَي‌ءٍ نَحن‌ُ وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمنا مِن دُونِه‌ِ مِن شَي‌ءٍ کَذلِک‌َ فَعَل‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَهَل عَلَي الرُّسُل‌ِ إِلاَّ البَلاغ‌ُ المُبِين‌ُ (35)
و گفتند کساني که مشرک شدند اگر خدا اراده کرده بود ما عبادت نميکرديم غير او را نه ما نه پدران ما و حرام نميکرديم از غير او از چيزي همين نحو کردند کساني که از پيش از آنها بودند پس آيا بر رسولان غير از ابلاغ آشکار تکليف
جلد 12 - صفحه 118
ديگريست، عقيده مشرکين اينکه بود که عبادت اصنام و اوثان بر حسب دستور و امر الهي بوده، چنانچه در جاي ديگر ميفرمايد: از قول آنها وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدنا عَلَيها آباءَنا وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها اعراف آيه 28 و نيز ميفرمايد: وَ يَقُولُون‌َ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِندَ اللّه‌ِ يونس آيه 18 و الحاصل اينکه مشرکين بتهاي خود را از مقربان درگاه خداوند ميدانند و بامر الهي عبادت آنها را ميکنند و اينکه عقيده از پدران خود يدا بيد و جيلا بعد جيل اتخاذ کردند، چنانچه دارد ابتداء رواج شرک شيطان آمد و بآنها گفت اينکه انبياء شما که از دار دنيا رفتند مقرب درگاه الهي بودند، چنانچه ملائکه هم مقرّب هستند و مجسمه‌هايي بصورت انبياء و ملائکه درست کردند و بآنها سجده کردند عبادت آنها را ميکردند و اينکه دستگاه روز بروز رواج و زيادتي پيدا کرد، لذا در اينجا ميفرمايد: وَ قال‌َ الَّذِين‌َ أَشرَکُوا مشرکين زمان رسول اللّه صلّي اللّه عليه و اله و سلّم لَو شاءَ اللّه‌ُ اگر خدا امر نکرده بود بعبادت اينکه اصنام و نهي فرموده بود و نميخواست ما عبادت آنها بکنيم ما عَبَدنا مِن دُونِه‌ِ مِن شَي‌ءٍ ما عبادت نميکرديم غير او را اينکه عبادت ميکنيم خواسته الهي و بامر او است نَحن‌ُ وَ لا آباؤُنا نه ما عبادت آنها را ميکرديم و نه پدران ما تمام بامر او و خواست او است و همچنين حيواناتي که ما حرام يا حلال ميدانيم که ميفرمايد: ما جَعَل‌َ اللّه‌ُ مِن بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حام‌ٍ وَ لکِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا يَفتَرُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ الکَذِب‌َ مائده آيه 102 و در بسياري از آيات سوره انعام اشاره دارد مثل جمله وَ أَنعام‌ٌ حُرِّمَت ظُهُورُها و مثل وَ قالُوا ما فِي بُطُون‌ِ هذِه‌ِ الأَنعام‌ِ خالِصَةٌ لِذُکُورِنا وَ مُحَرَّم‌ٌ عَلي أَزواجِنا أَمَّا اشتَمَلَت عَلَيه‌ِ أَرحام‌ُ الأُنثَيَين‌ِ آيه 140 الي 145 شرحش گذشت وَ لا حَرَّمنا مِن دُونِه‌ِ مِن شَي‌ءٍ تمام بدستور و امر او است کَذلِک‌َ فَعَل‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم از همين نوع افتراءات فَهَل عَلَي الرُّسُل‌ِ إِلَّا البَلاغ‌ُ المُبِين‌ُ فقط حجة بايد تمام شود و راه عذر بايد بسته شود بابلاغ آشکارا لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 44.
119