تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
ذلِکَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيکُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ (182)
ترجمه
اين بسبب آنچيزيست که پيش فرستاد دست‌هاى شما و آنکه خداوند نيست ستمکار مر بندگان را.
تفسير
عذاب الهى جزاى اعمال عباد است که در آخرت بکفار و اهل معاصى و اصل خواهد شد و اين بمقتضاى عدل الهى است در مقابل استحقاقيکه به عمل خودشان تحصيل نموده‌اند پس خودشان عذاب را براى خودشان تهيه نموده و پيش فرستاده‌اند و خداوند ظالم نيست چون احتياج ندارد بچيزى که ظلم نمايد بکسى براى رفع حاجت خود و عادل است و ظلم منافى و ضد عدل است و اجتماع ضدين محال است بلکه گاهى ميشود که ترک عدالت مستلزم جور ميشود چنانچه گفته‌اند.
ترحم بر پلنگ تيز دندان
ستمکارى بود بر گوسفندان
و ظلام که صيغه مبالغه است گفته‌اند براى تاکيد نفى ظلم است يعنى هيچ نحو ظلم کم
جلد 1 صفحه 542
و زياد از خداوند سرنميزند و بنظر حقير چون عذاب کفار و منافقين دائم است و روى سخن با آنها است و اگر بواسطه استحقاق نباشد ظلم کثير لازم ميآيد بصيغه مبالغه تعبير فرموده تا دلالت داشته باشد که بواسطه عمل و کسب خودشان است و دعوى شى‌ء با بيّنه و برهان باشد (دقت لازم دارد) و ممکن است صيغه مجرد از معنى تکثير استعمال شده باشد چنانچه افعل تفضيل گاهى مجرد از معنى تفضيل استعمال ميشود و بنابراين معنى واضح است و آيه دلالت دارد بر آنکه عذاب بدون استحقاق ظلم است از خداوند و اللّه اعلم.