اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما أَرسَلنا مِن قَبلِک‌َ إِلاّ رِجالاً نُوحِي إِلَيهِم فَسئَلُوا أَهل‌َ الذِّکرِ إِن کُنتُم لا تَعلَمُون‌َ (43)
و ما نفرستاديم از قبل ارسال تو مگر رجالي که بآنها وحي مي‌نموديم پس سؤال کنيد از کساني که متذکر هستند و ميدانند اگر شما نميدانيد، در باب نبوت عامه در مجلد اول کلم الطيب هشت امر متعرض شده‌ايم معناي نبوت و رسالت و اولي الامر و لزوم ارسال بر خداوند و اينکه حسن ذاتي دارد و شدة احتياج بشر بانبياء و اينکه ترکش بر خلاف عدل است و مورث لغويت خلقت بشر بلکه خلقت عالم ميشود و دستگاه قيامت بهشت و جهنم و ساير خصوصيات آن تمام لغو و بر خلاف عدل است و بيان شرايط نبوت از رجوليت و عصمت و اکمليت از تمام امت در جميع صفات حميده و ملکات پسنديده و اعمال صالحه و کمالات نفسانيه و بيان موانع نبوت و لزوم اقامه برهان و دليل قطعي بر رسالت باتيان بمعجزه يا اخبار نبي ثابت النبوة يا معصوم ثابت العصمة و غير آنها مستدعي است مراجعه فرمائيد، و ما در اينکه آيه، فقط بتفسير آيه شريفه قناعت مي‌کنيم وَ ما أَرسَلنا مِن قَبلِک‌َ ما نافيه و خطاب بحضرت رسالت است که ما نفرستاديم پيش از تو رسولي الا رجالا مثل آدم و نوح و ابراهيم و موسي و عيسي و ساير مرسلين را نُوحِي إِلَيهِم و طريق وحي را در قرآن مجيد معين فرموده:
وَ ما کان‌َ لِبَشَرٍ أَن يُکَلِّمَه‌ُ اللّه‌ُ إِلّا وَحياً أَو مِن وَراءِ حِجاب‌ٍ أَو يُرسِل‌َ رَسُولًا فَيُوحِي‌َ بِإِذنِه‌ِ ما يَشاءُ شوري آيه 50.
جلد 12 - صفحه 128
نظر به اينکه کفار و مشرکين انکار ميکردند رسالت حضرت را به اينکه تو هم يک بشري مثل ما هستي خدا اگر پيغمبر ميفرستاد چرا از ملائکه نفرستاده و غافل از اينکه تماس ملک با بشر ممکن نيست مگر به لباس بشريت در آيد که ميفرمايد:
وَ لَو جَعَلناه‌ُ مَلَکاً لَجَعَلناه‌ُ رَجُلًا وَ لَلَبَسنا عَلَيهِم ما يَلبِسُون‌َ انعام آيه 9 و علي الفرض اگر بصورت بشر بيايد همين اشکال را مي‌کنند که انت بشر مثلنا بلکه شديدتر چون حسب و نسب او را نميدانند و اگر بصورت ديگري در آيد از کجا ملک باشد شايد شيطان باشد و اگر بگويند سابقه نداشته فَسئَلُوا أَهل‌َ الذِّکرِ سؤال کنيد کساني را که خبر بدهند شما را از انبياء سلف و در مراد از اهل ذکر بعضي گفتند علماء يهود بعضي گفتند علماء تاريخ در اخبار شيعه تفسير بائمه شده، مکرر گفته‌ايم که اينکه اخبار بيان مصداق اتم مي‌کند منافات با عموم آيه ندارد و مراد اهل اطلاع است هر که باشد إِن کُنتُم لا تَعلَمُون‌َ حکم عقليست و ارشاد بحکم عقل است که رجوع جاهل به عالم باشد.
(اشکال) اينکه مشرکين نه پيغمبر را قبول دارند نه ائمه را و نه ارباب تاريخ را نه يهود و نه نصاري را (جواب) تمام مليين عالم و ارباب مذاهب معتقد ببعض انبياء سابق بودند و اخبار آنها فوق حد تواتر است و مورث قطع ميشود به اينکه نبي از رجال انسي بوده.