تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ (47)
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ: يا بگيرد ايشان را خداى تعالى به عقوبت بروجه ترسناکى، بدين طريق که بعضى را به عذاب بگيرد، و جمعى را رها کند تا بازماندگان بترسند به عذاب هلاک شدگان که مبادا مثل آن عقوبت بديشان رسد. نزد جمعى از مفسران مراد به تخوف تنقص، و مراد نقصان اموال و اولاد و انفس به بلاء و اسقام. بنابراين مراد آيه قبل گرفتن سخط الهى است يک مرتبه به عذاب استيصال و هلاک دفعة واحده، و مراد اين آيه نقصان
جلد 7 - صفحه 213
تدريجى است در اموال و اولاد کم کم تا به مرور ايام هلاک شوند. و ذکر احوال سه‌گانه به جهت بيان قدرت سبحانى است بر اهلاک آنها به هر وجهى که باشد، نه مراد انحصار در اين سه حالت باشد.
فَإِنَّ رَبَّکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ: پس بدرستى که پروردگار شما هرآينه مهربان و بخشاينده است و از رأفت و رحمت سبحانى است که حلم فرمايد و تعجيل ننمايد در عقوبت با استحقاق شما، و مهلت دهد تا توبه و رجوع کنيد از کفر به ايمان و از معصيت به طاعت. حاصل آنکه به استحقاق شما، سخط الهى را، امهال، که فرمايد؟ هرآينه نيست مگر رأفت و رحمت واسعه خداوندى.
تبصره: آيات شريفه تحذير و تخويف است نسبت به عموم مکلفين که بپرهيزند و بيانديشند از آنچه موجب شود ورود غضب و سخط سبحانى را. پس عاقل را لازم باشد هشيارى در امور و اجتناب از شرور، زيرا نداند عذاب از کجا وارد گردد.
در کافى «1»- حضرت سجاد عليه السّلام در ذيل حديثى فرمايد: و لا تکونوا من الغافلين المائلين الى زهرة الدّنيا الّذين مکروا السّيئات فانّ اللّه يقول فى محکم کتابه: أ فأمن الّذين مکروا السّيّئات ان يخسف اللّه بهم الارض .... فاحذروا ما حذّرکم اللّه بما فعل بالظّلمة فى کتابه و لا تأمنوا ان ينزل بکم بعض ما تواعد به القوم الظّالمين فى الکتاب، و اللّه لقد وعظکم اللّه فى کتابه بغيرکم فانّ السّعيد من وعظ بغيره.
و نباشيد از غافلين مائلين به زينتهاى دنيا، آنانکه مکر نمودند به کارهاى ناشايسته، زيرا خداى تعالى مى‌فرمايد در محکم کتاب: (أَ فَأَمِنَ الَّذِينَ مَکَرُوا السَّيِّئاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ). الايه. پس حذر کنيد آنچه را که تحذير فرموده شما را خداوند به آنچه بجا آورده با ظلمه در کتاب خود، و ايمن مباشيد اينکه نازل شود به شما بعض آنچه را که ايعاد فرموده به آن قوم ظالمين
«1» روضه کافى، صفحه 74، فرازى از حديث شماره 29.
جلد 7 - صفحه 214
را در کتاب قرآن، قسم به خدا هرآينه بتحقيق موعظه نموده خدا شما را در کتاب خود به غير شما، پس سعيد کسى است که متعظ شود و پند يابد به غير خود.