اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اللّه‌ُ أَنزَل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ بَعدَ مَوتِها إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيَةً لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ (65)
و خداوند نازل فرمود از آسمان آب را پس زنده فرمود باين آب زمين را بعد از مردن زمين محققا در اينکه هر آينه آية و دليل است براي قومي که گوش قلب آنها باز است و ميشنوند وَ اللّه‌ُ أَنزَل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً خداوند در مقام بيان ادله توحيد است که يکي از ادله انزال آب است از عالم بالا بقدرة کامله خود که آب را از دريا بتوسط بخارات و اشراق شمس ميگيرد و در جوّ هوا که برده است منجمد ميکند و تشکيل ابر ميدهد و بتوسط باد ابرها را بجميع نقاط زمين حرکت ميدهد و مواد مائيّه آن بطرف زمين ميبارد و مواد هوائيّه بطرف بالا ميرود و مراد از سماء عالم بالا است فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ زمين که در فصل زمستان خزان ميشود و بتوسط باران در اعماق زمين فرو ميرود و گياه و حبوب و اشجار روئيده ميشود که حيات زمين است بعد موتها که خزان ميشود گياهها خشک ميشود گلها از بين ميرود برگها ريزش ميکند و در بسياري از آيات بعث و حيات در آخرت را و موت در دنيا را بهمين مثال تنظير فرمود ولي آن قدر چشم قلب را کور کرده و گوش قلب را کر که نمي‌بيند و نه ميشنود و نه درک ميکند لذا ميفرمايد إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيَةً لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ بگوش قلب و اما آنهايي که گوش قلب کر شده اينکه قضايا را حمل بر طبيعت ميکنند و مکرر گفته‌ايم کساني که کفر و شرک و عناد و فسق و فجور آنها بحدي رسيد که روح عقلاني آنها مرد در حق آنها صادق است لا يعقلون لا يبصرون لا يسمعون لا يعلمون و کساني که بنور ايمان و اخلاق فاضله و اعمال حسنه روح انساني خود را تکميل کردند در حق آنها صادق است يعقلون و يسمعون و يبصرون و يعلمون دسته اول را ميفرمايد أُولئِک‌َ کَالأَنعام‌ِ بَل هُم أَضَل‌ُّ اعراف آيه 178 و دسته دوم را ميفرمايد
جلد 12 - صفحه 150
إِنَّما يَتَذَکَّرُ أُولُوا الأَلباب‌ِ رعد آيه 19.