تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلاَّ کَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ (77)
«1» تفسير برهان جلد 2، صفحه 377.
جلد 7 - صفحه 250
چون کفار قريش از روى استهزاء، استعجال قيامت مى‌کردند، آيه شريفه نازل شد:
وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ: و مر خداوند متعال را مختص است علم غيب آسمان و زمين، يعنى ذات احديت الهى داند آنچه بر شما پوشيده و محسوس شما نمى‌شود. حاصل: آنچه از جميع خلائق مخفى و صحيح است تعلق علم به آن، تمام را خداوند عالميان عالم باشد.
تبصره: «غيب» بر دو قسم است:
قسم اول: غيب مطلق، علمى است خاصه ذات احديت الهى، و هيچ کس را به آن اطلاعى نيست، و آن پنج چيز است چنانچه در مجمع البحرين «1» روايت شده از حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام: 1- قيامت. 2- نزول باران.
3- آنچه در ارحام منعقد شود. 4- هر کسى فردا چه کسب کند. 5- هر نفسى در کجا مى‌ميرد که مفاد آيه شريفه باشد: (إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ ...) «2» قسم دوم: غيب مقيد، مانند امور گذشته و آينده که به توسط وحى و الهام انبياء و اولياء اطلاع بر آن يابند و اخبار دهند.
وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ: و نيست کار قيامت، يعنى آمدن آن در سرعت و سهولت.
إِلَّا کَلَمْحِ الْبَصَرِ: مگر مانند چشم بهم زدنى. حاصل آن که: آوردن خداى تعالى قيامت را، آسانتر است از اينکه شما چشم بهم زنيد. أَوْ هُوَ أَقْرَبُ: بلکه آن نزديکتر است، زيرا چشم به هم زدن دو فعل باشد: باز کردن، و بستن حدقه؛ و ايقاع قيامت، يک فعل است، پس ممکن باشد وقوع آن در نصف زمان اين
«1» مجمع البحرين، شيخ طريحى، ذيل لغت «غيب».
«2» سوره لقمان آيه 34.
جلد 7 - صفحه 251
حرکت، و يا مراد سرعت احياى اموات است در قيامت، يعنى حق تعالى زنده فرمايد تمام خلايق را يک دفعه. إِنَّ اللَّهَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ: بدرستى که خداى تعالى بر هر چيز از بعث و حشر و نشر توانا است، پس قدرت دارد که خلايق را زنده فرمايد در آنى، چنانچه قادر است بر زنده کردن آنان بتدريج.