تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ اللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (78)
بعد از آن ابتداى ظهور ايشان خبر مى‌دهد تا از مبدء، معاد را استدلال نمايند:
وَ اللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ: و خداوند سبحان بيرون آورد شما را از شکمهاى مادران شما. لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً: نمى‌دانستيد هيچ چيز را از جلب منافع به خود، و دفع مکاره از خود. وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ: و قرار داد به لطف شامله خود براى شما گوش. وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ: و چشمها و دلها، يعنى ادوات و آلات دانائى و بينائى و آگاهى مرحمت فرمود تا جزئيات را به مشاعر دريابيد، و به دلها و قلبها مشارکات و مباينات که در ميان قوا باشد به سبب تکرار احساسات تعقل کنيد، تا علوم بديهى شما را حاصل شود و به نظر در آن، اکتساب علوم نظرى نمائيد. پس ادوات استفادات و استفاضات از کلام و کتاب که گوش و چشم باشد، خداوند منّان به شما مرحمت فرموده و سلاطين قلوب را که مميزات مستفادات شما هستند، بر مسند تعقل متمکن ساخت تا به تفکر و تأمل هشيار شويد، مبدء و معاد خود را بشناسيد، و راه خير و سعادت را رهنما گرديد.
لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: براى اين که شکرگزارى کنيد و سپاسدارى نمائيد ذات احديت الهى را که اين نعمتهاى عظيمه به شما مرحمت فرموده، که اگر
جلد 7 - صفحه 252
هر آينه يکى از اين قوا، قدرى مئوف (و بيمار) شود، کليّه نظام اجتماعى مادى و معنوى شما مختل گردد. و اگر خواهى قدر نعمت دانى، نظر کن به آن که يکى از اين سه عطيّه را فاقد باشد، چگونه اداره زندگانى او دشوار باشد.