تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ بُيُوتِکُمْ سَکَناً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِکُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ (80)
«1» توحيد مفضل مجلس دوّم، ترجمه علامه مجلسى، صفحه 106 و 107.
جلد 7 - صفحه 254
بعد از آن نعم ديگر را بيان مى‌فرمايد:
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ بُيُوتِکُمْ سَکَناً: و خداوند متعال قرار داد براى شما از خانه‌هاى شما که بنا شده از سنگ و چوب و خشت و غيره، آرامگاهى که به وقت اقامه در آن ساکن توانيد بود. ايجاد فکر بنا در بشر از جانب الهى بوده که خانه به کيفيت خاصه براى خود اتخاذ نمايد، و الا اولين مرتبه صحرا گرد، و در کوه و غار منزل داشت. وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً: و مقرر ساخت براى شما از پوست چهارپايان خانه‌ها مانند قبه و خيمه که از اديم سازيد. يا مراد گرفتن کرک و پشم و مو باشد از پوستها و به اعتبار آنکه آنها ثابتند در پوستها صادق آيد پوست چهارپا بر آن. و معنى آنکه: قرار داد خداوند متعال از پشم و مو و کرک چهارپايان خانه‌ها مثل خيمه و قبه. تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِکُمْ:
سبک مى‌يابيد آن را به برداشتن و با خود بردن وقت سفر و کوچ کردن شما. وَ يَوْمَ إِقامَتِکُمْ: و به وقت اقامت شما، يعنى وقت حضر و يا نزول در منازل سفر؛ خلاق متعال توسعه فکرى به انسان مرحمت تا چنين دستگاه آرامگاهى براى خويش مهيا سازد.
وَ مِنْ أَصْوافِها: و قرار داد خداوند سبحان براى شما از پشمهاى چهارپايان، يعنى آنچه ميش را باشد. وَ أَوْبارِها: و کرک و پشمهاى نرم که شتر را باشد. وَ أَشْعارِها: و مويها که بزرا بود. أَثاثاً: رختها و اثاث البيت از پوشيدنيها و فرشها و بالشها و مخطه‌ها. وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ: و برخوردارى از خريد و فروش و تجارت به آنها تا هنگامى که برقرار باشد و از آن نفع توان يافت و کهنه و پوسيده نشده باشد. يا وقتى که زنده‌ايد و عمر داريد بهره‌ور شويد. نزد اهل تحقيق آيه شريفه اشاره باشد به آنکه زندگانى و بهره از متاع دنيا، مدت کمى است و عنقريب زايل گردد. بنابراين عاقل را شايسته نيست که نعم فانى
جلد 7 - صفحه 255
دنيا را بر نعيم باقى عقبى اختيار کند، و همت خود را مصروف دنيا دارد.
موعظه: به نظر عبرت نگاه کن بسيار کسان چون ما و تو، طرح سرا و منزل ريختند، و آب زندگانى در طلب گلکارى دنيا به خاک کدورت آميختند؛ اکنون نه از بانى و بنا اثرى، و نه از کارگر و کارفرما خبرى. اگر به گلشن تواريخ و آثار گذشتگان به قدم هوشمندى بگذرى و بر بساطين تبدلات و تلونات اطوار جهان بوقلمون، به ديده اعتبار بنگرى و از خواب غفلت بيدار شوى، خواهى دانست که گذرگاه دنيا، نه جاى سکنى نمودن؛ جاى فرار است، نه دار قرار. مقام گسستن است نه مکان دلبستن. منزلى که امروز در تصرف، و مال و متاعى که خود را مالک مستقل پندارى، انديشه نما؛ پيش از تو جمعى در ان بوده، و بسى کسان بعد از تو خواهند بود. چنانچه از ديگران به تو منتقل يافت، از تو نيز به ديگران انتقال خواهد يافت.
حکايت: يکى از پادشاهان پيشين، عمارتى عالى و در کمال زيبائى بنا نموده، فروش ملوکانه گسترده، تشريفات شاهانه مهيا کرده، اعيان و ارکان دولت را دعوت، و جشن مفصلى آراست، و فرمان داد هزار بدره زر کسى را باشد که در اين عمارت و مجلس نقصى يابد. همه توجه، و عيبى نيافتند.
ناگاه درويشى درآمد گفت: دو عيب دارد: يکى آنکه اين عمارت خراب، و ديگر آنکه مجلسيان تماما خواهند مرد. پادشاه از سخن درويش متأثر و متأمّل شده، مطلب را دريافت.