اين آيه منشور جهانى اسلام است که امام باقر عليه السلام آنرا در خطبههاى نماز جمعه مىخواندند. و به گفته فيض کاشانى در تفسير صافى؛ اگر در قرآن همين يک آيه بود، کافى بود که بگوييم: قرآن، «تبيان کل شى» است، اوامر و نواهى اين آيه در همه اديان بوده و هرگز نسخ نشده است.
وليدبنمغيره، چنان جذب اين آيه شد که گفت: شيرينى، زيبايى، محتواى آن، چنان است که نمىتواند کلام بشر باشد. «1» و عثمان بن مظعون مىگويد با شنيدن اين آيه، اسلام به عمق جانم نفوذ کرد و به دلم نشست.
«عدل» درباره چيزى است که تساوى آن با بصيرت درک شود و «عدل» در مورد چيزى است که تساوى آن با حسّ درک شود. «عدل» مساوات در جزاء است ولى «احسان» زياد کردن پاداش است. «2»
«عَدل» دورى از افراط و تفريط است که هم در عقايد مطرح است و هم در رفتار شخصى و جامعه و سفارش اين آيه هم به فرد است و هم به حکومتها.
«عَدل» در نظام آفرينش، رمز پايدارى آن است. «بالعدل قامت السماوات و الارض» و در نظام تشريع سرلوحهى دعوت همه انبياست. «احسان» کلمهى مبارکى است که شامل خدمات مالى، فکرى، فرهنگى، عاطفى، مىشود.
و «فحشا» به گناهى گفته مىشود که بزرگ و رسوا باشد و «منکر» به کارى گويند
«1». تفسير کبير.
«2». مفردات راغب.
جلد 4 - صفحه 571
که عقل وفطرت و شرع آن را انکار کند.
به گفته تفسير فى ظلال، هرگاه طاغوتها با تبليغات فاسد، زشتى گناه را در ديدهى مردم اندک و حسّاسيّت مردم را نسبت به گناه کم کنند، ملاک معروف و منکر، شرع خواهد بود.