اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَکُونُوا کَالَّتِي نَقَضَت غَزلَها مِن بَعدِ قُوَّةٍ أَنکاثاً تَتَّخِذُون‌َ أَيمانَکُم دَخَلاً بَينَکُم أَن تَکُون‌َ أُمَّةٌ هِي‌َ أَربي مِن أُمَّةٍ إِنَّما يَبلُوکُم‌ُ اللّه‌ُ بِه‌ِ وَ لَيُبَيِّنَن‌َّ لَکُم يَوم‌َ القِيامَةِ ما کُنتُم فِيه‌ِ تَختَلِفُون‌َ (92)
و نبوده باشيد در نقض عهد و قسمهاي خود مثل آن زني که غزل ميکرد بتمام قوة و پس از غزل نقض ميکرد غزل خود را و آنها را از هم ميپاشيد گرفتيد قسمهاي خود را مکر و حيله و خدعه در ميانه خود اينکه بوده باشد گروهي که اکثر و زيادتر و بهتر باشد از گروه ديگر جز اينکه نيست که خداوند شما را امتحان ميکند باو و هر آينه ظاهر ميفرمايد براي شما روز قيامت آنچه که بوديد در او اختلاف ميکرديد و مخالفت ميکرديد.
(توضيح) کلام طبق استفاده از اخبار منقوله از کافي و علي إبن ابراهيم و عياشي از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام بلکه از نفس آيه شريفه اينکه اينکه آيات راجع بنقض بيعت امير المؤمنين است که پس از رحلت حضرت رسالت
ارتد النّاس بعد رسول اللّه الا اربعة او خمسة
و خداوند در اينکه آيه مثل ميزند بآن زني که حمقاء بود در قريش نامش
جلد 12 - صفحه 179
ريطه بنت کعب بن سعد إبن تيم بن کعب بن لوي إبن غالب و جواري داشت از صبح تا شام از شعر و پشم غزل ميکرد بسيار محکم پس از آن تمام آنها را از هم ميپاشيد که دليل بر حماقت او بود و نظير آن در اطفال بسيار مشاهده شد بزحمت زيادي باغچه درست ميکنند و درختکاري و آبياري ميکنند تا شام موقعي که فارغ ميشوند از بازي يک پا ميزنند و تمام آنها را خراب ميکنند يا خانه يا حمام ميسازند سپس منهدم ميکنند بلکه بسياري از اهل دنيا چه عماراتي محکم بنا ميکنند سپس مي گويند دمده شده خراب ميکنند و طرز ديگر که مد روز باشد بنا ميکنند لذا ميفرمايد وَ لا تَکُونُوا نباشيد شما (کالتي) مثل آن زن که ريطه بود از قريش (نَقَضَت غَزلَها) که بافته‌هاي خود را نقض ميکرد (مِن بَعدِ قُوَّةٍ) شما هم ولايت علي عليه السّلام را که خدا و رسول چه اندازه محکم کردند چه در آيات شريفه و چه در اخبار متواتره بلکه ادله عقليه که هيچ امري در دين محکم‌تر از اينکه نيست که مثل علامه کتاب الفين و مير حامد حسين هندي عبقات و اميني در الغدير و غير اينها از بزرگان علماء نوشته‌اند نقض کنيد (انکاثا) که از هم ميپاشيد شما هم آيات و اخبار را تأويلات بارده کنيد و عقب سر اندازيد تَتَّخِذُون‌َ أَيمانَکُم دَخَلًا بَينَکُم از اينکه جمله استفاده مي‌شود که از اول بيعت آنها و عهد و يمين آنها از روي مکر و حيله و خدعه بوده چنانچه در عقبه قصد قتل رسول اللّه کردند و در سقيفه بني ساعده کردند آنچه کردند (أَن تَکُون‌َ أُمَّةٌ هِي‌َ أَربي مِن أُمَّةٍ) آيا گروهي مثل بني تيم و بني عدي و بني اميه و بني عباس بهتر از خاندان نبوت و اهل بيت عصمت و طهارت و ائمه راشدين بودند که هر فسادي در عالم اسلامي پيدا شد در اثر همان نقض عهد و پيمان بود که گفتند يک نفر از علماء سنّي که در باطن شيعه بود در شام منبر رفت و جمعيت زيادي هم پاي منبر او حاضر شدند گفت حسين پسر فاطمه را که کشت گفتند شمر گفت الا فالعنوه لعن کردند سپس گفت شمر بامر که حسين را کشت گفتند پسر سعد گفت (الا فالعنوه) لعن کردند گفت عمر سعد بامر که بود گفتند پسر مرجانه گفت (الا فالعنوه) لعن کردند گفت إبن زياد را که امر کرد گفتند يزيد
جلد 12 - صفحه 180
گفت (الا فالعنوه) لعن کردند گفت يزيد را که نصب کرد گفتند اگر بالاتر نمي روي مي‌گوييم و در اخبار بجاي امة تعبير بائمه فرموده و اينکه را قائلين بتحريف دليل گرفته فاسد است زيرا مراد از اخبار اينست که مراد از امة ائمه است نه اينکه لفظ قرآن ائمه بوده إِنَّما يَبلُوکُم‌ُ اللّه‌ُ بِه‌ِ اينکه عهد و دستور و فرمان الهي براي امتحان شما است که لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 42 وَ لَيُبَيِّنَن‌َّ لَکُم يَوم‌َ القِيامَةِ ما کُنتُم فِيه‌ِ تَختَلِفُون‌َ مقام قرب ائمه اطهار و بعد ائمه ضلالت معلوم شود که ميفرمايد: وَ جَعَلناهُم أَئِمَّةً يَدعُون‌َ إِلَي النّارِ قصص آيه 41.