تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لا تَکْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلِيلاً فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ (187)
«1» عيون اخبار الرضا، جزء دوم، باب 32 (ما کتبه الرضا عليه السّلام الى محمّد بن سنان)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 322
بعد از آن در بيان نقض عهد اهل کتاب مى‌فرمايد:
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ: و ياد بياور اى پيغمبر زمانى را که فرا گرفت خداى تعالى، مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ: عهد و پيمان آنانکه عطا شدند کتاب تورات و انجيل، يعنى علماى بنى اسرائيل. مضمون عهد آنکه: ليبيّننّه للنّاس: هر آينه البته البته بيان کنند کتاب را براى مردمان، يعنى وصف پيغمبر آخر الزمان صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را که در آن مکتوب است براى مردمان روشن کنند، و لا يکتمونه: و کتمان و مخفى ننمايند توصيف آن حضرت را. سه نفر از قرّاء سبعه در هر دو کلمه به خطاب قرائت نموده، بر طريق حکايت از مخاطبه ايشان، يعنى خداوند اخذ ميثاق نمود از اهل کتاب که بيان کنيد اوصاف پيغمبر را و آن را مخفى نداريد. فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ: پس با وجود بر اين، انداختند کتاب و عهد را پشت سر خود و اصلا و ابدا مراعات نکردند و آن را ضايع، و عمل به آن ننمودند. وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا: و بدل کردند به آن عهد و ميثاق بهاى کمى را، يعنى بدل آن حطام دنيا را که مرسومات و هداياى احبار بود قرار دادند، زيرا ترسيدند که اگر وصف آن حضرت را اظهار کنند، از آنها محروم مانند، لذا کتمان نمودند. فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ: پس بد چيزى است آنچه بدل کردند که نعيم جاودانى را به حطام فانى تبديل کردند، لا جرم مستحق عذاب اليم شدند.
تنبيه: آيه شريفه دال است بر وجوب اظهار حق و تحريم کتمان آن، پس شامل است امورى را که مختص است به علما و دانايان از بيان دين و احکام و فتاوى و شهادات و غير آن.
ثعلبى در تفسير خود روايت نموده از خزاز، که شنيدم حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: ما اخذ اللّه على اهل الجهل ان يتعلّموا حتّى اخذ على اهل العلم ان يعلّموا. «1» حق تعالى اخذ نفرمود از نادانان اينکه تعليم يابند، مگر آنکه اخذ
«1» بحار الانوار، جلد 2، صفحه 23، حديث 68 (به نقل از مجالس مفيد با تفاوتى مختصر در عبارت)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 323
فرمود از علماء اينکه تعليم دهند. بعد چهل حديث براى من بيان فرمود.
محمد بن کعب گويد: حلال نيست عالم را که بر علم خاموش شود، و نيز جاهل را که بر جهل ساکت گردد، زيرا در حق عالم فرموده: وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ (الخ). و در حق جاهل فرموده: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ*.
پس واجب است بر عالم کتاب آسمانى از تورات و انجيل و قرآن، که بايد احکام و فرامين الهى را به مردم رسانند و به هيچ گونه، به جهت اغراض دنيوى آن را مخفى و کتمان نکنند که مورد سخط الهى واقع شوند.