تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِکُونَ (100) إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ‌: جز اين نيست که تسلط او بر کسانى است که او را دوست مى‌دارند و اطاعت او مى‌کنند و وسوسه او را قبول مى‌نمايند. وَ الَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِکُونَ‌: و آنانکه ايشان به سبب غرور شيطان، شرک آرندگانند به خداى تعالى. بيان: اين مطلب محقق شده که شيطان سلطه ندارد بر اينکه احدى از بندگان را به اجبار و قهر و غلبه وادار نمايد به کفر و معصيت، زيرا اگر چنين قدرتى داشتى، هرآينه يکنفر مؤمن باقى نگذاشتى، بنابراين نقض غرض الهى فراهم شدى، و دعوت انبياء لغو گشتى، و کافر و عاصى را بر خدا حجت بودى؛ پس شيطان فقط وسوسه نمايد در بنى آدم، آنگاه دو فرقه شوند: يک فرقه مؤمن و متوکلين که پناه برند به درگاه الهى و اعتماد نمايند به الطاف سبحانى و تمسک جويند به ذکر الهى نجات يابند. و دسته ديگر به سوء اختيار، بدون جبر و اضطرار، اطاعت کنند وسوسه شيطانى را، و پيروى نمايند قواى شهوانى را، لا جرم شيطان بر آنها دست يابد به مرتبه‌اى که به هر طرف خواهد آنها را کشاند. جلد 7 - صفحه 282