تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَکانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ (101) بعد از آن شبهات منکرين نبوت را بيان مى‌فرمايد: وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَکانَ آيَةٍ: و چون بدل کنيم آيتى ناسخ را بجاى آيت منسوخ در لفظ، يا در حکم با آيه که در آن تخفيف است بجاى آن که شديد است. وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ‌: و خداى تعالى داناتر است به آنچه نازل مى‌فرمايد از ناسخ و منسوخ و تغليظ و تخفيف به جهت حکمت و مصلحت، زيرا جايز باشد جعل حکمى موقتا و بعد از انقضاء وقت آن، حکم ثانوى آيد. پس نسخ عبارت است از دفع حکم نه رفع آن. به عبارت اخرى؛ خداى تعالى از اول، حکم را موقت قرار داده، لکن زمان آن بر ما مجهول، و بعد از ورود نسخ ظاهر گردد. بدين کلمه مبارکه، حکمت حسن نسخ، و توبيخ کفّار بر گفتارهاى ناهموار و تنبيه بر فساد انديشى آنها را بيان فرمايد. خلاصه چون نسخ آياتى شود: قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ: گويند کافران جز اين نيست که تو افترا کننده بر خدا و از خود سخن مى‌گوئى. بَلْ أَکْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌: نه چنين است که گويند، بلکه بيشتر ايشان نمى‌دانند حکمت ناسخ و اثبات احکام را، و امتياز ندهند خطا از ثواب را.