تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّما يَفْتَرِي الْکَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْکاذِبُونَ (105)
إِنَّما يَفْتَرِي الْکَذِبَ: جز اين نيست که برمى‌بافند دروغ را. الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآياتِ اللَّهِ: آنان که نمى‌گروند به آيات الهى، يعنى به جهت فرط عناد و توغل در انکار گويند: پيغمبر افترا نموده، چه از عقاب سبحانى انديشه نمى‌کنند تا رادع ايشان باشد از افتراى بر پيغمبر. وَ أُولئِکَ هُمُ الْکاذِبُونَ: و اين جماعت مفتريان ايشانند دروغگويان حقيقتا، و دروغ لازم ايشان، و عادتى از عادات آنان گرديده. طبرسى مرفوعا روايت نموده «1» که گفتند: يا رسول اللّه مؤمن زنا مى‌کند؟ فرمود: اتفاق افتد. عرض کردند: مؤمن دزدى نمايد؟ فرمود:
گاه شود. گفتند: مؤمن دروغ گويد؟ فرمود: نه، بعد اين آيه تلاوت نمود.
شأن نزول «2»- قريش در صدد آزار ضعفاى اصحاب مانند بلال و خباب و عمار و پدرش ياسر و مادرش سميه بر آمدند، و ايشان را به کفر اکراه کردند. آن جماعت در طريق ايمان ثبات ورزيده، بر جفاى قوم صبر نمودند تا حدى که پدر و مادر عمار در شکنجه عذاب قوم شهيد شدند، و اولين شهداء اسلام بودند.
عمار به سبب ضعف و نقاهت بدن، طاقت ايذا نداشته، چون مشرف بر هلاک
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 386.
«2» منهج الصادقين جلد 5، صفحه 229.
جلد 7 - صفحه 287
شد، بى‌اختيار کلمه‌اى که رضاى قوم در آن بود گفت. به حضرت رسالت خبر دادند که عمار از دين خود بيزار و کيش قوم اختيار نمود، فرمود: نه چنين است، سر تا قدم عمار ايمان پر، و به گوشت و خون او آميخته، يعنى چنان ايمان در باطنش متمکن شده که به گفتگوى هرزه‌گوئى تفاوت نپذيرد. عمار گريه کنان خدمت پيغمبر آمد، حضرت به دست مبارک، اشک او پاک، و فرمود: تو را چيست: ان عادوا لک فعد لهم: اگر باز گردند به اکراه، بازگرد به همان کلمه، و حق تعالى آيه شريفه نازل فرمود: