اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ کان‌َ أُمَّةً قانِتاً لِلّه‌ِ حَنِيفاً وَ لَم يَک‌ُ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ (120)
بدرستي که ابراهيم بود امتي که متوجه بخداوند در دعاء و عبادت بدين مستقيم خالي از هر عيب و نقص و نبود از شرک آورندگان إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ حضرت ابراهيم داراي مقام نبوت و رسالت و اولوا العزمي و خلّت و امامت بود وَ اتَّخَذَ اللّه‌ُ إِبراهِيم‌َ خَلِيلًا نساء آيه 124 إِنِّي جاعِلُک‌َ لِلنّاس‌ِ إِماماً بقره آيه 118 کان‌َ أُمَّةً تعبير بامت در اخبار بسياري داريم چون در زمان ابراهيم فقط حضرت ابراهيم بر دين حق بود بتنهايي و تمام صفحه زمين بر شرک و کفر بودند لذا امّت حقه حقيقيه او بود و بس تا خداوند اسمعيل و اسحق را باو عنايت فرمود سه نفر شدند و امّا وجوهي که مفسّرين گفتند تمام تفسير برأي است اعتبار ندارد و ما از نقل آنها خود داري ميکنيم و اينکه اخبار کليني بسند متّصل از عبد صالح موسي بن جعفر و از ابي عبد اللّه حضرت صادق و علي بن ابراهيم از ابي جعفر حضرت باقر و عياشي چهار حديث بطرق مختلف از حضرت صادق روايت کردند و چون نقل آنها طولي داشت مراجعه ببرهان کنيد قانِتاً لِلّه‌ِ گذشت قنوت بتاء منقوط بمعني دعاء و عبادت است و از اينکه باب است قنوت در نماز و قنوط بطاء مؤلف بمعني نااميديست و يأس از رحمت و در اينجا بمعني توجه بخداست دائما اشتغال بذکر و عبادت و دعاء دارد حَنِيفاً حنيف دين مستقيم و صراط مستوي و پاک و پاکيزه از هر عيب و نقص لذا امر شد بحضرت رسالت أَن‌ِ اتَّبِع مِلَّةَ إِبراهِيم‌َ حَنِيفاً در دو آيه بعد شرحش انشاء اللّه بيان ميشود وَ لَم يَک‌ُ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ توحيد ابراهيم بحدي بود که موقعي که او را در آتش انداختند بملک باد و آب اعتناء نکرد حتي بجبرئيل که گفت
ا لک حاجة قال اما اليک فلا
جبرئيل گفت از آنکه حاجت داري بخواه فرمود علمه بحالي حسبي من سؤالي.
207