تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَکُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ حَلالاً طَيِّباً وَ اشْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ (114)
بعد از آن خطاب به اهل ايمان نموده مى‌فرمايد.
فَکُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ: پس بخوريد اى مؤمنان از آنچه خدا روزى دهد شما را. در بعضى اخبار آمده که: قريش در حين قحطى، کسى را خدمت حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرستادند که اگر مردان با تو دشمنى کردند اطفال و زنان را گناه چيست که از قحطى به مردن نزديکند. حضرت دستورى فرمود تا چيزى از طعام به مکه بردند و اين آيه را بر ايشان خواندند که بخوريد از آنچه خدا روزى ساخته. حَلالًا طَيِّباً: در حالى که بى‌شبهه حرمت و پاک از نجاست است. در انوار گفته: حق تعالى امر فرمود اهل مکه را به خوردن آنچه بر ايشان حلال کرده، و به شکرانه آنچه انعام فرموده بعد از اخبار کفر و کفران ايشان و تهديد بر کفران. و اصحّ آنکه: حق تعالى بر سبيل اباحه، امر بهمه بندگان فرموده که بخوريد روزيهاى حلال و لذيذ را که بر شما انعام
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 390.
جلد 7 - صفحه 297
نموده‌ايم. وَ اشْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ: و سپاسدارى کنيد نعمت خداى متعال را. إِنْ کُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ: اگر هستيد که خداى را مى‌پرستيد يا اوامر او را فرمان مى‌بريد و اطاعت مى‌کنيد.
تنبيه: محققين بيان فرموده‌اند: (الواجبات الشّرعيّة الطاف فى الواجبات العقليّة) يعنى واجبات شرعيه، الطاف هستند در واجبات عقليه. به اين معنى که: اگر عقل احاطه پيدا نمايد به جهات محسنات و مقبحات کاملا به مثل احاطه شرع، هر آينه قبل از آمدن شرع، حکم نمايد؛ و علت ناتوانى او قصور او باشد. بنابراين يکى از احکام شرعيه، وجوب شکر منعم حقيقى ذات احديت الهى است که عقل هم اذعان دارد به اينکه شکر منعم واجب است عقلا، و چون خداى تعالى منعم تمام نعم باشد، پس به حکم عقل شکرگزاريش واجب خواهد بود.