اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّما حَرَّم‌َ عَلَيکُم‌ُ المَيتَةَ وَ الدَّم‌َ وَ لَحم‌َ الخِنزِيرِ وَ ما أُهِل‌َّ لِغَيرِ اللّه‌ِ بِه‌ِ فَمَن‌ِ اضطُرَّ غَيرَ باغ‌ٍ وَ لا عادٍ فَإِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ (115)
جز اينکه نيست که خداوند حرام فرموده بر تمام شما ميته و خون و گوشت خوک و آنچه براي بتها و بنام آنها ميکشيد پس کسي که از روي اضطرار و حفظ نفس اکل نمود بشرط آنکه تجاوز و تعدي نکرده باشد پس محققا خداوند آمرزنده و رحم کننده است.
إِنَّما حَرَّم‌َ عَلَيکُم‌ُ خطاب بجميع مکلفين است که تمام افراد بشر را شامل ميشود زيرا پيغمبر مبعوث بر کافه جن و انس است.
(الميتة) ميته مقابل مذکّي است که داراي جميع شرائط تذکيه باشد اولا قابل تذکيه باشد حيوانات حرام گوشت مثل سگ گربه موش شير ببر پلنگ روباه شغال و امثال اينها قابليت تذکيه ندارند فقط حيوان حلال گوشت قابل تذکيه است و ثانيا شرايط تذکيه را بايد مراعات کرد.
«1» تذکيه کننده مسلم باشد.
«2» رو بقبله باشد.
«3» حين تذکيه بسم اللّه گويد.
«4» فري اوداج اربعه بشود که ذبح گويند در مثل گاو و گوسفند يا نحر کنند در شتر.
جلد 12 - صفحه 202
«5» با آهن باشد مثل کارد و چاقو و خنجر و شمشير و در شتر نيزه هم کافيست و اينکه لفظ ميته شامل جميع مذکورات در سوره مائده آيه 5 ميشود وَ المُنخَنِقَةُ وَ المَوقُوذَةُ وَ المُتَرَدِّيَةُ وَ النَّطِيحَةُ وَ ما أَکَل‌َ السَّبُع‌ُ إِلّا ما ذَکَّيتُم وَ ما ذُبِح‌َ عَلَي النُّصُب‌ِ وَ أَن تَستَقسِمُوا بِالأَزلام‌ِ بلکه هر چه فاقد شرائط باشد مثل ذبيحه کفار تمام ميته است.
وَ الدَّم‌َ مطلق خون چه از حلال گوشت باشد و چه از حرام گوشت حتي متخلف در ذبيحه که محکوم بطهارت است اکلش حرام است حتي خون غير صاحب نفس سائله که حکم بطهارت شده وَ لَحم‌َ الخِنزِيرِ ذکر خصوص خنزير با اينکه حيوانات محرمة الاکل بسيار است براي اينکه معمول نصاري است و امروز هم در جامعه مسلمين بسيار رواج دارد وَ ما أُهِل‌َّ لِغَيرِ اللّه‌ِ اينهم لفظ ميته شامل بود لکن چون معمول مشرکين بود بالخصوص ذکر شده فَمَن‌ِ اضطُرَّ اضطرار مجوّز تمام مذکورات ميشود الضرورات تبيح المحظورات و جزو نه چيزيست که از اينکه امت برداشته شده
و ما اضطروا اليه
لکن بشرطي که غَيرَ باغ‌ٍ وَ لا عادٍ باشد باغ بمعني طلب کننده است چنانچه ميفرمايد:
ابتِغاءَ وَجه‌ِ اللّه‌ِ بقره آيه 274من‌‌به وَ مَن يَبتَغ‌ِ غَيرَ الإِسلام‌ِ دِيناً فَلَن يُقبَل‌َ مِنه‌ُ آل عمران آيه 79 و بسياري از آيات و عاد از عدو است بمعني دويدن اشاره به اينکه سگها را روانه کنند و آن حيوان حرام گوشت را صيد کند يا ميته شود که ميفرمايد:
وَ ما أَکَل‌َ السَّبُع‌ُ إِلّا ما ذَکَّيتُم مائده آيه 4 فَإِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ ميامرزد و عفو ميکند و گذشت ميفرمايد رحيم مورد عنايات و مشمول رحمتهاي خود ميگرداند.