اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
نَحن‌ُ نَقُص‌ُّ عَلَيک‌َ أَحسَن‌َ القَصَص‌ِ بِما أَوحَينا إِلَيک‌َ هذَا القُرآن‌َ وَ إِن کُنت‌َ مِن قَبلِه‌ِ لَمِن‌َ الغافِلِين‌َ «3»
ما بر تو قصه و قضاياي گذشته را بيان ميکنيم نيکوترين قصه‌ها بآنچه وحي ميفرستيم بسوي تو اينکه قرآن مجيد را و اگر بودي تو از قبل از وحي هر آينه از غافلين.
نَحن‌ُ نَقُص‌ُّ عَلَيک‌َ ممکن است اشاره باشد بجميع قصص انبياء و قوم آنها که در اکثر سور بيان فرموده و ممکن است اشاره باشد بقصه حضرت يوسف که در اينکه سوره بيان ميفرمايد و اينکه احتمال اقرب است.
أَحسَن‌َ القَصَص‌ِ بنا بر احتمال اول مراد از احسن القصص بهترين بيان و شيرين‌ترين کلام در اعلي درجه فصاحت و بلاغت خالي از نقصان مخل‌ّ و تطويل ممل‌ّ مثل اينکه بگويي صمت احسن الصيام و قمت احسن القيام، و بنا بر احتمال دوم که اقرب است بلکه ميتوان گفت ظاهر همين است اينکه قصه حضرت يوسف در ميان قصص ساير انبياء احسن القصص است زيرا مشتمل بر مطالب شيرين است چنانچه شرحش بيايد.
بِما أَوحَينا إِلَيک‌َ هذَا القُرآن‌َ که اينکه احسن القصص بسبب آنچه که ما اينکه قرآن را وحي فرستاديم بسوي تو وَ إِن کُنت‌َ مِن قَبلِه‌ِ لَمِن‌َ الغافِلِين‌َ و اگر تو بودي از قبل آن هر آينه از غافلين.
اشکال- مکرر در اينکه تفسير در باب مقدمات در بيان مراتب نزول قرآن و در خلال آيات بمناسبت گفته‌ايم که اولين مرتبه نزول قرآن در عالم نورانيت بنور مقدس نبوي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بوده و استشهاد کرده‌ايم بآيه شريفه وَ لا تَعجَل بِالقُرآن‌ِ مِن قَبل‌ِ أَن يُقضي إِلَيک‌َ وَحيُه‌ُ طه آيه 113. و اينکه جمله دلالت دارد بر اينکه
جلد 11 - صفحه 152
قبل الوحي حضرتش از غافلين بوده و اطلاعي نداشته.
جواب- اولا اينکه جمله همچه دلالتي ندارد زيرا اگر فرموده بود و کنت من قبله لمن الغافلين دلالتش تمام بود لکن فرموده وَ إِن کُنت‌َ يعني بر فرض اگر تو بودي از غافلين لکن نبود از غافلين قضيه فرضيه دلالت بر ثبوت و تحقق ندارد.
و ثانيا بر فرض اينکه دلالت داشته باشد قبل از وحي غافل بوده يعني قبل از افاضه حق در همان عالم نورانيت زيرا در آن عالم هم افاضه بطريق وحي بوده بدون واسطه ملک.