اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِذ قال‌َ يُوسُف‌ُ لِأَبِيه‌ِ يا أَبَت‌ِ إِنِّي رَأَيت‌ُ أَحَدَ عَشَرَ کَوکَباً وَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ رَأَيتُهُم لِي ساجِدِين‌َ «4»
زماني که گفت يوسف از براي پدرش يعقوب اي پدر جان من بدرستي که من ديدم در خواب يازده ستاره و خورشيد و ماه را ديدم براي من سجده ميکردند.
إِذ قال‌َ يُوسُف‌ُ اذ متعلق است بقصص در آيه قبل که بيان قصه باشد و او اينست که يوسف شرح خواب خود را بيان کرد و حضرت يوسف بسيار جميل بود که زنهاي مصري گفتند ما هذا بَشَراً إِن هذا إِلّا مَلَک‌ٌ کَرِيم‌ٌ و از حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مرويست فرمود
اخي يوسف اصبح مني و انا املح منه
و فرزند يازدهمي يعقوب عليه السّلام بود و پس از او إبن يامين بود که برادر پدر و مادري يوسف بود و بقيه برادرانش آن ده نفر بزرگتر از يوسف بودند و از مادر جدا بودند و داراي مقام عصمت بود چنانچه در شرائط نبوت اولين شرط اينکه بايد از ابتداء ولادت تا رحلت معصوم باشد.
جلد 11 - صفحه 153
لابيه يعقوب که او هم داراي مقام نبوت بود از حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مرويست فرمود
(الکريم بن الکريم بن الکريم بن الکريم يوسف بن يعقوب بن اسحق بن ابراهيم)
که هر چهار نفر مقام نبوت و رسالت و عصمت را دارا بودند.
يا أَبَت‌ِ إِنِّي رَأَيت‌ُ رؤيا صورت اشياء خارجيه است که در ذهن ميآيد که تعبير بصور ذهنيه ميکنند و در خواب تصور ميکند که در خارج است عکس بيداري در بيداري صورت خارجيه بدون ماده در ذهن نقش مي‌بندد و در خواب صورت ذهنيه در خارج جلوه ميکند و اينکه صور ذهنيه اگر از خيالات واهيه باشد خواب شيطانيست حقيقت ندارد و تعبير باضغاث احلام ميکنند و اگر حقيقت داشته باشد خواب رحمانيست که از جانب خداوند الهام بقلب ميشود و چون انبياء و معصومين شيطان در قلوب آنها راه ندارد خواب آنها خواب رحماني است بمنزله وحي است مثل خواب حضرت ابراهيم در ذبح اسماعيل و خواب حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که بوزينه‌ها از منبرش بالا ميروند و امثال اينها.
أَحَدَ عَشَرَ کَوکَباً وَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ از دو آيه بعد استفاده ميشود که خود حضرت يوسف عليه السّلام تعبير خوابش را ميدانست از کلمه وَ يُعَلِّمُک‌َ مِن تَأوِيل‌ِ الأَحادِيث‌ِ و حضرت يعقوب هم ميدانست بلکه برادرانش هم في الجمله بي‌بهره نبودند و مراد از يازده کوکب يازده برادرش بودند و مراد از قمر پدر بزرگوارش بود و مراد از شمس بعضي گفتند مادرش بوده بعضي گفتند خاله‌اش بوده چون مادرش وفات کرده بود بعضي گفتند که مراد حضرت اسحق جدّش باشد و او حيات داشته رَأَيتُهُم لِي ساجِدِين‌َ بعضي گفتند سجده بمعني تعظيم و احترام و تکريم بوده بعضي گفتند سجده شکر بوده نظر به اينکه سجده بر غير خدا جايز نيست.
بلکه تحقيق اينست که آن سجده که مختص بخدا است سجده عبوديت و پرستش است در مقابل عبده اصنام و شمس و نار و گوساله و گاو و ساير آلهه مشرکين و اما
جلد 11 - صفحه 154
سجده از روي اطاعت و تمکين و تسليم مانعي ندارد چنانچه ملائکه سجده بآدم کردند غايت الامر در شريعت اسلام مطلقا ممنوع شده چنانچه از حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مروي است اگر سجده بر غير خدا جايز بود ميگفتم زنها بشوهرها سجده کنند معلوم است مراد اينکه نيست که پرستش کنند و آنها را آلهه خود دانند و اينکه را در باب سجده ملائکه مشروحا بيان کرده‌ايم مراجعه فرمائيد.