اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ يا بُنَي‌َّ لا تَقصُص رُؤياک‌َ عَلي إِخوَتِک‌َ فَيَکِيدُوا لَک‌َ کَيداً إِن‌َّ الشَّيطان‌َ لِلإِنسان‌ِ عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ «5»
فرمود يعقوب اي پسرک من بيان نکن قصه خواب خود را براي برادرانت پس کيد ميکنند براي توکيد شديدي محققا شيطان از براي انسان دشمن آشکار است قال‌َ يا بُنَي‌َّ لا تَقصُص رُؤياک‌َ عَلي إِخوَتِک‌َ معلوم ميشود که يعقوب هم عالم بتأويل رؤيا بوده و همچنين ابناء يعقوب که يازده کوکب يازده برادران يوسف هستند و الا بيان خواب بر آنها مانعي نداشت مگر اينکه بگوئيم ميفهميدند که يوسف عظمتي پيدا ميکند و حسد ميبردند.
فَيَکِيدُوا لَک‌َ کَيداً مکر و حيله و تقلب است که صورت ظاهرش محبت و خوبي است و باطنش عداوت و ايذاء است، و کلمه کيدا دلالت دارد بر کيد شديدي إِن‌َّ الشَّيطان‌َ لِلإِنسان‌ِ عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ بالاخص با هم دستان خود که يکي نفس امّارة باشد که ميفرمايد در همين سوره از قول يوسف در آيه 53 وَ ما أُبَرِّئ‌ُ نَفسِي إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلّا ما رَحِم‌َ رَبِّي و ديگر دنيا باشد که خود را جلوه دهد چون مار خوش خط و خال.
ظاهرش چون گور کافر پر حلل || باطنش قهر خدا عزّ و جل‌ّ
جلد 11 - صفحه 155
که گفتند انسان سه دشمن دارد: اول دنيا که خود را جلوه ميدهد سپس نفس که تمايل پيدا ميکند پس از آن شيطان که راه نمايي ميکند لکن با اينکه سه دشمن قوي عيب با خود انسان است.
قلم بد است و مرکب بد است و کاغذ بد || گناه بنده چه باشد که دست قابل نيست
انسان اگر عاقل باشد فريب اينکه سه دشمن را نميخورد.
هر چه هست از قامت ناساز بي‌اندام ماست || و رنه تشريف تو بر بالاي کس کوتاه نيست
تمام مضار دنيوي و اخروي منشأ اولي او جهل و حماقت و کبر و خود پسندي و سفاهت و ساير اخلاق رذيله است شخص مزکّي از همه اينها محفوظ است که فرمود إِلّا ما رَحِم‌َ رَبِّي.