اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جاؤُ عَلي قَمِيصِه‌ِ بِدَم‌ٍ کَذِب‌ٍ قال‌َ بَل سَوَّلَت لَکُم أَنفُسُکُم أَمراً فَصَبرٌ جَمِيل‌ٌ وَ اللّه‌ُ المُستَعان‌ُ عَلي ما تَصِفُون‌َ «18»
و آمدند نزد يعقوب با پيراهن يوسف که آلوده کرده بودند بخون دروغي يعقوب فرمود بلکه نفوس شما شما را وادار کرد بر اذيت بيوسف پس بايد صبر کرد صبر نيکويي و خداوند هم مرا اعانت ميفرمايد بر آنچه شما توصيف ميکنيد وَ جاؤُ عَلي قَمِيصِه‌ِ بِدَم‌ٍ کَذِب‌ٍ حضرت يعقوب مطالبه پيراهن کرد باو دادند فرمود چگونه گرگ يوسف را دريده و پيراهنش را پاره نکرده اينها غفلت کرده بودند از اينکه پاره پاره کنند فقط آلوده بخون کردند به اينکه حيواني را کشتند مثل گوسفند يا آهو و پيراهن را بخون او آلوده کردند و همين دليل واضح بود بر کذب آنها بعضي گفتند که از قول اولي برگشتند و گفتند دزد و قطاع طريق
جلد 11 - صفحه 170
براي بردن متاع ما او را کشتند فرمود اگر سارق کشته باشد پيراهنش را با اينکه قيمتي بود چرا نبرده اينکه دروغ هم واضح شد.
اقول- حضرت يعقوب يقين داشت که يوسف کشته نشده و زنده است و اينها دروغ ميگويند يکي بواسطه خواب يوسف که بمنزله وحي بود بايد تعبيرش ظاهر شود ديگر بفرمايش يعقوب پس از چندين سال با بنائش فَتَحَسَّسُوا مِن يُوسُف‌َ وَ أَخِيه‌ِ وَ لا تَيأَسُوا مِن رَوح‌ِ اللّه‌ِ لذا قال‌َ بَل سَوَّلَت لَکُم أَنفُسُکُم أَمراً بيان نفرموده آن امر چه بوده و اينکه هم يک قرينه ميشود که يعقوب ميدانسته که گرگ او را نخورده و او را هم نکشته‌اند و فقط کاري کردند که از يعقوب جدا شود زيرا کمال اطمينان بحيات او داشته براي همان رؤياي يوسف که نفوس شما بواسطه حقد و حسدي که داشتيد شما را وادار کرد باين امر نه گرگي بوده و نه قتلي فَصَبرٌ جَمِيل‌ٌ صبر در بليات و مصائب بسيار ممدوح است و چه اندازه در آيات شريفه ترغيب شده مثل إِنَّما يُوَفَّي الصّابِرُون‌َ أَجرَهُم بِغَيرِ حِساب‌ٍ زمر آيه 13 و مثل فَاصبِر کَما صَبَرَ أُولُوا العَزم‌ِ مِن‌َ الرُّسُل‌ِ احقاف آيه 34، و غير اينها، و جميل باينست که نزد احدي جز خدا شکايت نکند و درد دل نگويد و بي‌تابي نکند و خود را نبازد و تحمل کند چنانچه ميفرمايد إِنَّما أَشکُوا بَثِّي وَ حُزنِي إِلَي اللّه‌ِ وَ أَعلَم‌ُ مِن‌َ اللّه‌ِ ما لا تَعلَمُون‌َ يوسف آيه 84.
وَ اللّه‌ُ المُستَعان‌ُ عَلي ما تَصِفُون‌َ مکرر گفته‌ايم که انسان و لو اينکه افعال او اختياريه است چه امور قلبيه باشد از تحصيل ايمان و علم و يقين و اعتقاد و غيرها و چه امور نفسانيه باشد از ازاله اخلاق رذيله و تحصيل صفات حميده و چه امور جوارحيه باشد از اعمال خارجيه و لذا مدح و ذم‌ّ و ثواب و عقاب و حسن و قبح مترتب بر او ميشود لکن در کليه آنها احتياج شديد دارد باعانت حق از اعطاء توفيق و تهيه اسباب و عنايات مخصوصه لذا بعد از آنکه فرمود من صبر ميکنم
جلد 11 - صفحه 171
صبر جميل فرمود وَ اللّه‌ُ المُستَعان‌ُ يعني طلب اعانت ميکنم از خداوند که توفيق صبر بمن عطاء فرمايد و ثبات قدم و کاري که منافي با صبر است از من صادر نشود عَلي ما تَصِفُون‌َ تعبير بعلي که دال بر ظلم و اذيت و دشمني که شما در حق پدرتان و برادرتان داريد و اينکه کلمات بر خلاف واقع را اظهار ميکنيد.