اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ لا يَأتِيکُما طَعام‌ٌ تُرزَقانِه‌ِ إِلاّ نَبَّأتُکُما بِتَأوِيلِه‌ِ قَبل‌َ أَن يَأتِيَکُما ذلِکُما مِمّا عَلَّمَنِي رَبِّي إِنِّي تَرَکت‌ُ مِلَّةَ قَوم‌ٍ لا يُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ وَ هُم بِالآخِرَةِ هُم کافِرُون‌َ (37)
فرمود نميآيد شما را طعامي که ارتزاق کنيد مگر آنکه شما را خبر دهم بتأويل آن پيش از اينکه بيايد براي شما طعام شما و اينکه دانش از اموري است که پروردگار من بمن تعليم فرموده محققا من ترک کرده‌ام طريقه قومي را که ايمان بخدا ندارند و آنها بآخرت و قيامت آنها کافر هستند.
قال‌َ لا يَأتِيکُما طَعام‌ٌ تُرزَقانِه‌ِ حضرت يوسف نظر به اينکه کراهت داشت از بيان تعبير خواب آنها چون براي آن صاحب خبر بد بود و بدش ميآمد لذا در مقام ديگري با آنها صحبت فرمود ابتداء در مقام اثبات نبوت خود و اقامه معجزه بر صدق دعواي خود برآمد فرمود که نميآيد شما را طعامي که از منازل خود اهل بيت شما براي شما ميآورند که بخوريد إِلّا نَبَّأتُکُما بِتَأوِيلِه‌ِ ضمير تأويله بطعام برميگردد يعني از صفت آن طعام و چيست و چه مقدار است و چه نحوه است شما را خبر ميدهم که بدانيد آنچه ميگويم صدق است و حق است چنانچه حضرت عيسي [ع] هم يکي از معجزات خود را همين قرار داد فرمود وَ أُنَبِّئُکُم بِما تَأکُلُون‌َ وَ ما تَدَّخِرُون‌َ فِي بُيُوتِکُم آل عمران آيه 43.
قَبل‌َ أَن يَأتِيَکُما بعد از آني که بيان اوصاف طعام آنها را فرمود و پس از آوردن طعام مشاهده کردند کانّه سؤال کردند يا جاي سؤال بود که بگويند اينکه علم را از کجا آموختي لذا در جواب آنها فرمود ذلِکُما مِمّا عَلَّمَنِي رَبِّي اينکه علم از افاضات پروردگار من است چه بطريق وحي و چه بافاضه بقلب که از خصايص نبوت است چنانچه ميفرمايد وَ ما کان‌َ لِبَشَرٍ أَن يُکَلِّمَه‌ُ اللّه‌ُ إِلّا وَحياً أَو مِن وَراءِ حِجاب‌ٍ أَو يُرسِل‌َ رَسُولًا فَيُوحِي‌َ بِإِذنِه‌ِ ما يَشاءُ شوري آيه 53، جاي سؤال ديگري
جلد 11 - صفحه 195
است که رسيدن باين مقام سببش چيست چه کرده‌اي که باين مقام رسيده‌اي.
جواب- إِنِّي تَرَکت‌ُ مِلَّةَ قَوم‌ٍ يعني طريقه کساني که لا يُؤمِنُون‌َ بِاللّه‌ِ يا طبيعي صرف هستند و منکر وجود حق يا مشرک هستند و منکر توحيد حق يا خدا را بصفات ربوبي نشناختند که شامل جميع ارباب ضلال ميشود.
وَ هُم بِالآخِرَةِ هُم کافِرُون‌َ گذشت تکرار کلمه هم براي تأکيد است چنانچه در السنه ميگويند آنها خود آنها چنين کردند و کافر بآخرت هم چند طائفه هستند منکر اصل معاد يا منکر معاد جسماني يا معاد روحاني يا منکر خلود يا صفات ضروري آخرت مثل حساب، نامه عمل، صراط، شفاعت، جنّة، نار و امثال اينها