تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ (44) جلد 6 - صفحه 229 و چون اهل تعبير از علما و حکما اين واقعه را از شاه شنيدند. قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ‌: گفتند در جواب ملک که اين خوابهاى شوريده و باطله کاذبه است. وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ‌: و نيستيم ما به تأويل خوابهاى باطله دانايان، زيرا ما تعبير خوابهاى صادقه را مى‌دانيم، و اين جزو خوابهاى باطله است. ملک ريان از جواب ايشان متحير به درياى تفکر فرو رفت. تنبيه: نزد بعضى رؤيا بر هشت قسم است: آفاقى انفسى و هر يک منقسم به دو قسم، پس چهار قسم. 5- آفاقى و انفسى به هم مختلط. 6- حديث نفس. 7- معنوى و حديث نفس ممزوج به آن. 8- اضغاث و احلام آن است که به سبب غلبه بعضى اخلاط اربعه مانند صفراء يا خون حاصل آيد و از بخار آب غذا در بدن هيجان، و چون به خواب رود آن خلط و بخار به صورتى که مناسب آن باشد در نظر روح بجلوه آيد يا اگر در بيدارى فکرى و خيالى تسلط يافته در خواب همان خيالات در نظر آيد و چنان پندارد که چيزى ديده يا شنيده. اين قسم خواب مثل مشت خار و خس امور درهم و برهم بى‌اصل تعبير ندارد. اشراف گمان نمودند که خواب ملک ريان از اين قبيل است، و حال آنکه تميز ندادند خواب صادقه را از کاذبه.