تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذلِکَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي کَيْدَ الْخائِنِينَ (52)
ذلِکَ لِيَعْلَمَ: اين درخواست براى آن بود تا بداند عزيز. أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ: بدرستى که من خيانت نکردم او را در غياب و غيبت او، و پاس حرمت تربيت او را نگاه داشتم. وَ أَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي کَيْدَ الْخائِنِينَ: و ديگر آنکه تا معلوم کنم بر شما که بتحقيق خداى تعالى انفاذ نکند و به صورت نيارد مگر خيانت کنندگان را و هدايت نفرمايد آنها را در حال کيد و مکرشان. يا رها نکند که پوشيده بماند. اين تعريض است به زليخا در خيانت او به شوهرش و تنبيه بر پاکى و پاک‌دامنى خود.
تبصره: فخر رازى گويد: «1» آيه شريفه دلالت دارد بر طهارت يوسف عليه السّلام از وجوهى:
1- آنکه ملک فرستاد و او را خواست، پس اگر يوسف عليه السّلام متهم به فعل قبيح بودى، هرآينه طلب تفحص از ملک مر اين واقعه را محال بودى؛ زيرا بنابراين اقدام بر فضيحت و سعى در ظهور شناعت خود، و صدور آن از عاقل ممتنع خواهد بود، گرچه بعضى در عصمت يا نبوت او شک دارند، لکن در عاقليت او احدى را شکى نيست و البته بر کتمان سرّ خود کوشش نمايد.
«1» تفسير کبير فخر رازى، جلد 5، صفحه 142 (طبع مصر، سنه 1308 هجرى)
جلد 6 - صفحه 236
2- آنکه زنان از مرتبه اولى شهادت دادند به طهارت و نزاهت يوسفى:
«قلن حاش للّه ما هذا بشرا ان هذا الّا ملک کريم» و در مرتبه ثانيه به تنزه او از بدى «قلن حاش للّه ما علمنا عليه من سوء».
3- زليخا اقرار کرد در مرتبه اولى به طهارت او: «قالت ... و لقد راودته عن نفسه فاستعصم» و در مرتبه ثانيه به تصديق يوسف که «و انّه لمن الصّادقين» اشاره است که يوسف صادق باشد در قولش «هى راودتنى عن نفسى».
4- آنکه در اين وقت واقعه مخفى و محنت منتهى، پس اقدام او به قول:
«ذلک ليعلم انّى لم اخنه بالغيب» با وقوع خيانت، هرآينه اقدام بر وقاحت عظيمه و کذب شنيع باشد بدون تعلق هيچ فايده و مصلحتى، و چنين امرى شايسته احدى از عقلاء نخواهد بود؛ پس چگونه اسناد آن به سيد العقلاء و قدوة الاصفياء سزاوار است.