تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
رَبَّنا وَ آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِکَ وَ لا تُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ (194)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 331
رَبَّنا وَ آتِنا: پروردگارا و عطا فرما ما را، ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِکَ: آنچه وعده فرمودى ما را به لسان انبياء خود که آن نعيم جاودانى است، يا ما آمرزشى را طلبيم که انبياء آن را براى ما خواستند، مانند حضرت نوح عليه السّلام که: رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ. و حضرت ابراهيم عليه السّلام که: ربّنا اغفر لى و لوالدىّ و للمؤمنين. و حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله و سلّم را که امر فرمودى: و استغفر لذنبک و للمؤمنين.
وَ لا تُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ: و رسوا مگردان ما را روز قيامت، يعنى به وسيله توفيق و لطف خاصه تو از ما چيزى صادر نشود که مقتضى رسوائى ما باشد، و يا به جهت تفريط از ما، ما را در آن روز رسوا مفرما. إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ:
بدرستى که تو خلاف نفرمائى وعده خود را، که آن اثابت مؤمن و اجابت دعاى او است. ابن عباس گفته: مراد به ميعاد، بعث بعد از موت است.
بيان: وجه مسئلت در انجاز وعده، با آنکه معلوم است که البته خدا خلف وعده نفرمايد، به جهت آنست که صدور اين کلام از متقيان بر وجه انقطاع و تضرع به درگاه سبحانى است. يا کلام به صور مسئلت، و مراد خبر است، يعنى بميران ما را با ابرار، زيرا ما مصدّقيم آنچه وعده فرمودى به لسان انبياى خود، و رسوا منما ما را، چون وعده تو، حق و منجز مى‌باشد.
انس بن مالک از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده:
هر که را خداى تعالى وعده ثواب فرمايد، البته منجز نمايد، و هر که را وعده عقاب نمايد، مخيّر باشد در عفو و عقاب «1».
در آثار آمده: هر که را امرى محزون نمايد پنج مرتبه بگويد: «ربنا»، حق تعالى او را نجات فرمايد.
«1» بحار الانوار، جلد 5، صفحه 334، حديث اوّل
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 332
حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: هر که را کارى پيش آيد و پنج مرتبه «ربنا» گويد، خدا مراد او را عطا، و از آنچه ترسد خلاصى مرحمت فرمايد.
عرض کردند: منشاء آن را بيان فرمائيد. حضرت اين آيات را تلاوت کرد و فرمود: حق تعالى اين دعوات را به برکت پنج کلمه «ربنا» که در آنست اجابت فرمود.