تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
رَبَّنا وَ آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِکَ وَ لا تُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ (194)
ترجمه
پروردگار ما و بده ما را آنچه را وعده دادى ما را بتوسط پيغمبر آنت و خوار مکن ما را روز قيامت همانا تو تخلف نميفرمائى وعده را.
تفسير
طلب وفا است از خدا بوعده خود که بر لسان انبيا جارى شده نسبت به اعمال خير بندگان و يا طلب وفا است از خدا بوعده خود بر تصديق انبياء و طلب حفظ است از خدا نسبت بارتکاب اعمالى که موجب خسران و خوارى و شرمسارى در روز قيامت شود و چون از طلب وفاى بوعد ممکن است توهم شود امکان تخلف از وعد و اين احتمال در ساحت مقدس ربوبى راه ندارد براى دفع آن تصريح شده بآنکه خداوند خلف وعده نميفرمايد بلکه بر ايمان و اعمال خيريه جزاى خير عنايت ميفرمايد در دنيا و آخرت و دعاى مؤمنين را با شرايط آن اجابت مى‌فرمايد و تکرار کلمه ربنا در اين آيات براى تأکيد و مبالغه در تضرع و ابتهال و دلالت بر استقلال مطالب و علو مسائل است و دعا چون توجه است از بنده بمولى عقلا محبوب بلکه وظيفه عبد است و شرعا مأمور به است و نيز دلالت بر خضوع و مسکنت از بنده نسبت
جلد 1 صفحه 552
بمولى دارد خواه از امورى باشد که لازم الاجابه باشد مانند طلب انجاز وعد يا اجابت دعا يا ترحم بر اهل استحقاق خواه نباشد مانند ساير مسئولات علاوه بر آنکه شخص هر قدر مواظب اعمال خود باشد باز احتمال خلل و قصور و تقصير در مقام امتثال مى دهد لذا نميتواند اتکال بعمل پيدا کند بلکه بايد مستظهر بفضل و احسان الهى باشد و نيز احتمال سلب توفيق و سوء عاقبت از براى هر کس ميرود لذا طلب انجاز وعد از خداوند در حکم طلب توفيق بر طاعت و ثبات در ايمان است و بنظر حقير نکته مهم تکرار آنستکه خداوند ميخواهد به بندگان تعليم فرمايد که اگر آنها پنج مرتبه پى در پى خدا را بخوانند بعد از ذکر و فکر و تسبيح و تقديس مناسب است در تمام دفعات بفکر آخرت باشند و حاجت اخروى را طلب نمايند چونکه امور دنيوى خوب و بد آن آنقدر و قابليت را ندارد که شخص اهتمام بآن داشته باشد اگرچه تمام حوائج را بايد از خداوند مسئلت نمود لکن همت را بايد عالى نمود و از عالى طلب عالى کرد و در مجمع از پيغمبر (ص) روايت نموده است که واى بحال کسيکه اين آيات را بزبان جارى کند و تأمل در آنها ننمايد و نيز از ائمه معصومين عليهم- السلام نقل نموده که امر فرموده‌اند بقرائت اين پنج آيه که اول آنها ان فى خلق- السموات و الارض است وقت بر خواستن براى نماز شب و در وقت خوابيدن و بعد از نماز صبح و نيز روايت شده که کسيکه محزون کند او را امرى پس پنج مرتبه بگويد ربنا خداوند نجات ميدهد او را از آنچه بترسد و بنظر حقير اشاره به تلاوت اين آيات است.