تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ قالَ لِفِتْيانِهِ اجْعَلُوا بِضاعَتَهُمْ فِي رِحالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَها إِذَا انْقَلَبُوا إِلى‌ أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (62) جلد 6 - صفحه 249 وَ قالَ لِفِتْيانِهِ‌: و فرمود يوسف مر غلامان خود را که کارگزار غلات بودند. اجْعَلُوا بِضاعَتَهُمْ فِي رِحالِهِمْ‌: بگذاريد قيمت گندم ايشان را در بارهاى ايشان. گويند: بضاعت آنها اديمى و کفشى چند بود، يوسف فرمود تا دربارهايشان گذارند به جهت آنکه نخواست گندم به قيمت به آنها دهد. يا ديانت ايشان مقتضى است که چون بضاعتها ثمن گندم است باز آرند. يا پدرشان باز پس فرستد، لذا فرمود: لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَها: شايد ايشان بشناسند بضاعت خود را، يعنى حق رد آن را. إِذَا انْقَلَبُوا إِلى‌ أَهْلِهِمْ‌: چون بازگردند به کسان خود و بار بگشايند. لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌: شايد ايشان برگردند براى طلب طعام و برادر را بياورند. و اين کار را يوسف نمود براى اينکه بشناسند که يوسف صاحب مکرمت و به جهت احسان و اکرام چنين کرده، و اين سبب شود برگشتن آنها را ثانيا. بعضى گفته: چون خوف داشتند نداشتن بضاعت را مرتبه ديگر، لذا اين کار را نمود. يا چون حاجب آنها را ديد، لذا از راه تفضل و تکرم مخفيانه برگردانيد. تنبيه: اگر گويند چگونه يوسف عليه السّلام معرفى خود را ننمود با علم او به شدت حزن و اضطراب و الم فراق او بر پدرش يعقوب عليه السّلام؟ جواب: 1- آنکه يوسف عليه السّلام را اين قسمت ممکن و قدرت هم داشت، لکن حق تعالى او را اجازه نفرمود در معرفى خود به جهت شدت محنت بر يعقوب و وصول به منزله رفيعه و درجه شامخه به سبب امتحان و ابتلا، و ذات احديت الهى حکيم على الاطلاق است تسهيل يا تشديد تکليف فرمايد به حکمت و مصلحت. 2- آنکه جايز است که يوسف عليه السّلام متمکن و قادر بر اين نبوده، و لذا عدول از آن نمود، و اشکالى هم ندارد زيرا انبياء قادرند بر آنچه خدا بخواهد و رضاى حق در آن باشد.