آیه ۶۲ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۶۲ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۲

وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ اجْعَلُوا بِضَاعَتَهُمْ فِي رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَهَا إِذَا انقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

(سپس) به کارگزاران خود گفت: «آنچه را بعنوان قیمت پرداخته‌اند، در بارهایشان بگذارید! شاید پس از بازگشت به خانواده خویش، آن را بشناسند؛ و شاید برگردند!»

معنی کلمات و عبارات
«فِتْیَان»: جمع فَتی، غلامان. کارگزاران. «بِضَاعَتَهُمْ»: مراد کالای مورد نظر است. برخی معتقدند که یوسف چیزی بدیشان نداد تا مجبور به بازگشت شوند. بلکه کالاهائی را که آورده بودند بدون این که متوجّه شوند مجدّدا به جای غلّات در بارهایشان جای داد و به خودشان برگرداند (نگا: فی ظلال‌القرآن). «رِحال»: جمع رَحْل، کالا و متاع سوار. کیف و ساک و چیزی که مسافر کالای خود را در آن می‌گذارد. «إنقَلَبُوا»: بازگشتند (نگا: زخرف / ).
نزول
نکات آیه
۱- یوسف(ع) سهمیه افراد را به آنان مى فروخت و بهاى آن را دریافت مى کرد. «و قال لفتینه اجعلوا بضعتهم فى رحالهم» «بضاعة» به مالى که براى تجارت و خرید و فروش است گفته مى شود. بنابراین مراد از «بضاعتهم» مالى است که برادران یوسف در مقابل دریافت سهمیه به او پرداخته بودند. ۲- یوسف(ع) از کارگزارانش خواست بهاى دریافت شده از فرزندان یعقوب را در بارها و اثاثیه آنان جاسازى کنند. «و قال لفتینه اجعلوا بضعتهم فى رحالهم» ۳- یوسف(ع) به کارگزارانش توصیه کرد سرمایه فرزندان یعقوب را به گونه اى در اثاثیه آنان جاسازى کنند که تا رسیدن به وطنشان متوجه آن نشوند. «اجعلوا بضعتهم فى رحالهم لعلهم یعرفونها إذا انقلبوا إلى أهلهم» ۴- غلامان و کارگزارانى فراوان در استخدام یوسف(ع) براى توزین و توزیع آذوقه ها و دریافت بهاى آنها «و قال لفتینه اجعلوا بضعتهم فى رحالهم» «فتیان» جمع فتى و به معناى غلامان و جوانان است. ۵- یوسف(ع) امید داشت برادرانش بضاعتهاى برگردانده شده به آنان را به هنگام رسیدن به وطنشان باز شناسند. «اجعلوا بضعتهم فى رحالهم لعلهم یعرفونها» روشن است که فرزندان یعقوب با گشودن محموله هاى خویش بضاعتهاى خود را در آن مى یافتند. بنابراین جاى «لعل» (شاید و باشد) نبود. از این رو در تفسیر کلمه «لعل» چند وجه ذکر شده است: ۱- اشفاق و ترجى مربوط به قید «إذا انقلبوا» است ; یعنى، امید است که پس از رسیدن به اهلشان دریابند نه قبل از آن. ۲- مقصود از شناخت بضاعت شناختن حق آن است ; یعنى، شاید حق آن را بشناسند و قدردانى کنند. ۳- لعل به معناى «کى» (تا اینکه) است و معناى ترجى و امید ندارد. ۶- یوسف(ع) با باز گرداندن مال التجاره فرزندان یعقوب ، درصدد بود در آنان احساس حق شناسى و سپاس گزارى ایجاد کند و انگیزه مراجعت ایشان را قوت بخشد. «اجعلوا بضعتهم فى رحالهم لعلهم یعرفونها ... لعلهم یرجعون» برداشت فوق ، ناظر به دومین احتمالى است که در توضیح برداشت قبل آمده است. ۷- یوسف(ع) على رغم ترغیب و تهدید برادران و نیز آماده سازى همه زمینه هاى مراجعت آنان ، اطمینان به بازگشت آنان نداشت و عدم موافقت یعقوب را با سفر بنیامین محتمل مى دانست. «لعلهم یرجعون» ۸- یوسف(ع) به آمدن برادرش بنیامین به مصر علاقه اى وافر داشت و بدان امید بسته بود. «اجعلوا بضعتهم فى رحالهم ... لعلهم یرجعون» ۹- طرح و نقشه یوسف(ع) براى مسافرت بنیامین از کنعان به مصر «فإن لم تأتونى به فلاکیل لکم ... اجعلوا بضعتهم فى رحالهم ... لعلهم یرجعون» ۱۰- یعقوب(ع) و فرزندانش از مال و منال کافى برخوردار نبودند و از جهت امکانات مالى در محدودیت بودند. «اجعلوا بضعتهم فى رحالهم ... لعلهم یرجعون» از جمله احتمالاتى که مى توان آن را دلیل یوسف در باز گرداندن سرمایه برادرانش دانست ، محدودیت مالى خاندان یعقوب است. جمله «ما نبغى هذه بضعتنا ... نمیر أهلنا» در آیه ۶۵ مؤید این احتمال است. ۱۱- یوسف(ع) داراى اختیارات ویژه در توزیع غلات و آذوقه هاى ذخیره شده * «قال لفتینه اجعلوا بضعتهم فى رحالهم» از اینکه یوسف(ع) پرداخت سهمیه فرزندان یعقوب در نوبتهاى بعد را در صورت همراه نداشتن بنیامین ، ممنوع کرد ، برداشت فوق استفاده مى شود. باز گرداندن بضاعت برادرانش به خودشان نیز مى تواند تأیید کننده اختیارات ویژه او باشد. ۱۲- سهمیه بندى کالاها در شرایط بحرانى و دریافت بهاى کالاى اعطا شده ، مقتضاى حراست از بیت المال و آگاهى به امور اقتصادى است. «اجعلنى على خزائن الأرض إنى حفیظ علیم ... اجعلوا بضعتهم فى رحالهم» عملکرد یوسف(ع) (سهمیه بندى در شرایط کمبود و دریافت بهاى کالاها) به عنوان مدیر و مسؤولى حفیظ و علیم ، گویاى برداشت فوق است. ۱۳- اعطاى مجانى کالا به مردم از سوى دولت ، حتى در شرایط بحرانى و سهمیه بندى کالاها ، سیاست شایسته و روایى نیست. «قال لفتینه اجعلوا بضعتهم فى رحالهم»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • یوسف(علیه السلام)، امیدوار به برگشت برادرانش همراه با بنیامین+۱ آیه
  • حضور جوانان، در کارگزاران حکومت یوسف(علیه السلام)
  • حق شناسی و سپاس گزاری، از اثار سخاوت+۱ آیه
  • سخاوت یوسف(علیه السلام)، زمینه دیدار با بنیامین+۶ آیه
  • قرار دادن بهای دریافت شده از کاروان فرزندان یعقوب، در کالاهای انان
  • بازگشت کاروان کنعان پس از دریافت اذوقه به وطن خود+۳ آیه
  • تهیه اذوقه از مصر عامل حرکت کاروان کنعایان از موطن خود+۴ آیه
  • تلاش یوسف علیه السلام برای ایجاد انگیزه بازگشت به مصر، در برادران، با قرار دادن بهای دریافتی انان، در اثاثیه انها
  • بازگشت برادران به مصر، همراه بنیامین، مورد امید و ارزوی یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • پافشاری و اصرار برادران یوسف بر جلب موافقت پدر، با مسافرت بنیامین به همراه انان به مصر+۱ آیه
  • دستور یوسف علیه السلام به کارگزاران خویش، مبنی بر پنهان کردن بهای دریافت شده از برادران، در بارها و اثاثیه انان
  • بازگشت برادران از سفر اول، با هدف اوردن بنیامین در سفر دوم+۳ آیه
  • خدمتگزاران و کارگزارانی فراوان در استخدام یوسف علیه السلام برای توزین و توزیع اذوقهها و دریافت بهای انها+۲ آیه
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۱۳ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۳ آیه
واژه‌ها