تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَکُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقاً مِنَ اللَّهِ لَتَأْتُنَّنِي بِهِ إِلاَّ أَنْ يُحاطَ بِکُمْ فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قالَ اللَّهُ عَلى ما نَقُولُ وَکِيلٌ (66)
جلد 6 - صفحه 253
چون يعقوب عليه السّلام رد بضاعت را مشاهده و متحقق شد نزد او اکرام ملک ايشان را، و عازم گرديد بر فرستادن بنيامين با برادران:
قالَ لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَکُمْ: گفت يعقوب عليه السّلام نمى‌فرستم هرگز بنيامين را با شما. حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقاً مِنَ اللَّهِ: تا اينکه بدهيد مرا پيمانى مؤکد به ذکر خدا.
شيخ طوسى (اعلى الله مقامه) در تبيان نقل فرموده که: او را به شما ندهم تا سوگند خوريد به حق محمد خاتم النبيين و سيد المرسلين.
اين عهد و قسم را نمائيد که: لَتَأْتُنَّنِي بِهِ: هرآينه البته بياوريد او را به من إِلَّا أَنْ يُحاطَ بِکُمْ: مگر آنکه احاطه کرده شود به شما بليّه و واقعه‌اى که طاقت آن نداشته باشيد: يا مگر آنکه تماما هلاک شويد. يا آنکه حائل شود بين او و شما چيزى که قدرت نداشته باشيد برآوردن او. اين استثناء است از اعم احوال، و تقدير آنکه: (لتأتنّنى به على کلّ حال الّا لحال الاحاطة بکم).
پس ايشان قسم خوردند به منزلت و شرافت پيغمبر ما که در مهم بنيامين مکر ننمايند. فَلَمَّا آتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ: پس چون دادند پدر را عهد و پيمان خود: قالَ اللَّهُ عَلى ما نَقُولُ وَکِيلٌ: گفت يعقوب عليه السّلام که خداى تعالى بر آنچه ما مى‌گوئيم نگهبان و شاهد است، اگر مخالفت کنيد حق مرا از شما ستاند.
تنبيه: آيه شريفه دلالت دارد بر وجوب توکل بر خداوند متعال در جميع مهمات و تفويض امر به او در تمام امور؛ و ايضا دلالت دارد بر اينکه يعقوب عليه السّلام فرستاد بنيامين را با ايشان به سبب علم به اينکه چون کبير السن شوند نادم گردند بر آنچه نمودند با يوسف عليه السّلام و مصرّ بر آن نباشند و بدين جهت وثوق به آنها پيدا کرد و حديث يوسف عليه السّلام را تذکر داد براى ترغيب در حفظ برادرشان.
جلد 6 - صفحه 254